Wersje językowe: PL EN

30.08.2016 Recenzenci wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej odrzucają zaproszenie do debaty

W oświadczeniu wydanym 29 sierpnia b.r. (zamieszczonym poniżej) autorzy recenzji wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej, napisanych na zamówienie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dr. hab. Piotr Niwiński, red. Piotr Semka i prof. dr hab. Jan Żaryn, odrzucili zaproszenie do publicznej debaty.  Zaproszenie takie wystosował 14 lipca b.r. dyrektor Muzeum II Wojny Światowej prof. dr hab. Paweł Machcewicz, a następnie prezydent Gdańska Paweł Adamowicz.


Pragniemy wyjaśnić, że w sposobie komunikowania się z Recenzentami, wbrew temu co twierdzą, nie było nic „osobliwego”. Od początku byliśmy otwarci na uzgodnienia dotyczące formy debaty. Oto fragment listu do Recenzentów wystosowanego 14 lipca przez dyrektora Pawła Machcewicza:  „Dyskusja wokół kształtu wystawy głównej Muzeum II Światowej powinna odbywać się w sposób maksymalnie przejrzysty dla opinii publicznej, tak by możliwa była ocena argumentów zarówno twórców wystawy głównej Muzeum, jak i jej krytyków. Jeżeli moje zaproszenie zostanie przez Pana przyjęte, będę się kontaktował w sprawie uzgodnienia jej terminu i formuły.”  Na list ten do tej pory nie nadeszła żadna odpowiedź.
Nigdy też nie stawialiśmy warunku, aby debata odbywała się pod auspicjami władz Gdańska. Pierwotnie liczyliśmy na to, iż dyskusję taką zorganizuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który jednak, wbrew początkowym zapowiedziom,  nie podjął takiej inicjatywy.

Recenzenci w swoim oświadczeniu odnoszą się również do artykułu Pawła Machcewicza i Rafała Wnuka „Muzeum zwykłych ludzi”, opublikowanego na łamach dodatku „Rzeczypospolitej”  - „Plus Minus” z 7 sierpnia  2016 r.  Zamieszczamy tekst tego artykułu, aby każdy czytelnik mógł wyrobić sobie zdanie zarówno na temat tego tekstu, jak i twierdzeń  Recenzentów.
Żałujemy, że Recenzenci nie chcą na forum publicznym skonfrontować swoich ocen z argumentami twórców Muzeum II Wojny Światowej.  Nie rozumiemy też dlaczego ich recenzje były przez wiele miesięcy utajnione i zostały ujawnione dopiero w lipcu br.,  w wyniku formalnego wniosku Prezydenta Gdańska złożonego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uważamy, że opinia publiczna powinna mieć prawo poznania argumentów wszystkich stron toczącej się dyskusji wokół Muzeum II Wojny Światowej.

Prof. dr hab. Paweł Machcewicz
Dr hab. Piotr M. Majewski
Dr Janusz Marszalec
Dr hab. Rafał Wnuk, prof. KUL  

Artykuł Pawła Machcewicza i Rafała Wnuka „Muzeum zwykłych ludzi”, opublikowany na łamach dodatku „Rzeczypospolitej”  - „Plus Minus” 7 sierpnia  2016 r.

Materiały do pobrania

19.08.2016 Komunikat dot. eksponatu Muzeum samochodzika-zabawki z Kalisza z 1939 r.

W związku z komentarzami powtarzanymi przez niektóre media, iż Muzeum II Wojny Światowej posiada w swojej kolekcji eksponat, który błędnie opisuje jako samochodzik - zabawkę wydobytą z ruin zbombardowanego Kalisza, informujemy, że mimo kwestionowania faktu bombardowania miasta w 1939 r., w cytowanej wyżej prasie, doznało ono zniszczeń, co dokumentują  fotografie, jak również relacje świadków. Strat tych w żaden sposób nie można jednak porównać z tym, co Niemcy wyrządzili miastu w sierpniu 1914 r.

Sugestie, że posiadany przez Muzeum II Wojny Światowej eksponat to egzemplarz zabawki produkowanej w ZSRR po 1947 r. nie mają żadnego uzasadnienia. Obiekt znajdujący się w naszych zbiorach został poddany gruntownym badaniom konserwatorskim, które nie wykazały żadnych śladów jego powojennego pochodzenia. Przedstawia on samochód chevrolet 157, który był przed wojną produkowany w Polsce, także jako zabawka, i różni się wieloma szczegółami od wspomnianego modelu ciężarówki ZIS. Podobieństwo do radzieckiej zabawki może mieć charakter zupełnie przypadkowy albo np. wynikać z faktu, iż Sowieci kopiowali z upodobaniem wzorce ze zdobytych przez siebie zakładów.

17.08.2016 Prokuratura Rejonowa w Gdańsku wszczęła dochodzenie w sprawie znieważenia dyrektora Muzeum II Wojny Światowej

W dniu 9 sierpnia b.r. Muzeum II Wojny Światowej złożyło w Prokuraturze Rejonowej Gdańsk-Śródmieście zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa znieważenia funkcjonariusza publicznego, co  jest czynem  ściganym z urzędu na podstawie artykułu 226  kodeksu karnego.  Polegało ono na umieszczeniu w dniu 29 lipca b.r. na profilu Muzeum Westerplatte na portalu www.facebook.com obraźliwego i wulgarnego komentarza pod adresem prof. dr hab. Pawła Machcewicza dyrektora Muzeum II Wojny Światowej. Wpis, naruszający godność i dobre imię dyrektora Muzeum II Wojny Światowej, podający nieprawdziwe informacje i godzący w elementarne zasady współżycia społecznego, przez wiele dni był widoczny na stronie Muzeum Westerplatte, mimo, że niezwłoczne usuwanie tego rodzaju treści należy do obowiązków administratora strony, czyli w tym przypadku Pana Mariusza Wójtowicza-Podhorskiego, p.o. dyrektora Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 roku. Wpis został usunięty dopiero w godzinach wieczornych 8 sierpnia, po tym gdy tego dnia napisała o nim prasa.

Prokuratura Rejonowa w Gdańsku 17 sierpnia br. podjęła decyzję o wszczęciu dochodzenia o znieważeniu dyrektora Muzeum II Wojny Światowej

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej zwrócił się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o podjęcie działań mających na celu ochronę dobrego imienia kierownika podlegającej mu instytucji kultury i zapobieżenie możliwości powtórzenia się  podobnie bulwersujących zdarzeń. 

13.08.2016 List prof. T.Snydera i prof. A.Nowaka w sprawie Muzeum II Wojny Światowej

Jest czymś naturalnym, że historycy różnią się w interpretacjach przeszłości, jak i ocenach dnia dzisiejszego, co dotyczy także obu niżej podpisanych. Tak samo muzea historyczne, w Polsce i innych krajach, przedstawiają  różnorodne wizje przeszłości. Żaden z nas nie zaprojektowałby wystawy Muzeum II Wojny Światowej dokładnie tak jak ona wygląda  dzisiaj.  Obaj uznajemy jednak, że wystawa oddaje zarówno prawdę historyczną w wymiarze ogólnego obrazu wojny, jak i szczególne  miejsce w niej Polski. Jesteśmy zgodni, że Muzeum II Wojny Światowej, w jego obecnej formie, stwarzałoby wyjątkową szansę dla Polaków, by dowiadywali się o wojnie poza Polską, a dla zagranicznych zwiedzających poznawania polskiej historii.

Jako członek Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej (Snyder) oraz polski historyk niezwiązany z tym przedsięwzięciem (Nowak),  pragniemy wyrazić naszą wspólną nadzieję, że Muzeum i jego wystawa zostaną ukończone i otwarte zgodnie z dotychczasowymi planami.

Andrzej Nowak, profesor historii, Uniwersytet Jagielloński i Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk

Timothy Snyder, profesor historii, Yale University

11.08.2016 Współorganizacja obozu Historia w terenie w Piaskach na Mierzei Wiślanej

Warsztaty przeprowadzone przez pracowników Muzeum.

Warsztaty przeprowadzone przez pracowników Muzeum.

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku było partnerem Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej w organizacji obozu „Historia w terenie” w Piaskach na Mierzei Wiślanej.

Celem przedsięwzięcia było upowszechnianie wiedzy o Polskim Państwie Podziemnym z okresu II wojny światowej, a także podziemia poakowskiego z lat 1944-1956 wśród zuchów i harcerzy, a także mieszkańców i turystów przebywających na Mierzei Wiślanej. W ramach współpracy 10 sierpnia Zastępca Dyrektora Muzeum dr Janusz Marszalec wygłosił prelekcję historyczną o powstaniu warszawskim. Zaś 11 sierpnia przeprowadzono bieg i warsztaty „Cichociemni – poznaj legendę Polski Walczącej”. Była to specjalna edycja realizowanego już przez Muzeum projektu, dostosowana do plenerowych warunków i wieku harcerzy. W ramach poszczególnych punktów odbywały się zajęcia o szkoleniu cichociemnych, Elżbiecie Zawackiej „Zo”, zamachu na Franza Kutscherę, próbie zabicia generalnego gubernatora Hansa Franka czy łączności Armii Krajowej z Londynem. W trosce o atrakcyjność przekazu zapewniono szereg metod (m.in. techniki dramowe, warsztaty techniczne, gry logiczne), a także pomoce: karty patrolowe, mapy i reprodukcje umundurowania i wyposażenia.

Dziękujemy za współpracę Muzeum Zabytków Techniki Wojskowej z Nasielska, Stowarzyszeniu na Rzecz Ratownictwa „Adiutare”. Dziękujemy także  Autorskiej Pracowni Rzemiosła „Hacy”, za wykonanie kluczowych pomocy dydaktycznych w postaci segmentów zasobników zrzutowych.

05.08.2016 Oświadczenie Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej na temat recenzji zamówionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

29.07.2016 Katalog wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej

Okładka katalogu

Okładka katalogu

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku udostępnia przyszłym zwiedzającym katalog wystawy stałej. Na największej w Polsce narracyjnej, multimedialnej ekspozycji zobaczyć będzie można około 2 tys. interesujących eksponatów. Jej powstanie to efekt wielu lat pracy zespołu historyków Muzeum II Wojny Światowej oraz Kolegium Programowego skupiającego wybitnych badaczy polskich i zagranicznych.

Wystawa jest w tej chwili produkowana i montowana w budynku muzeum. Jej montaż ma się zakończyć w listopadzie 2016 r., a udostępnienie instytucji zwiedzającym planowane jest na początek 2017 r. Ekspozycja już teraz budzi żywe zainteresowanie. Zdecydowaliśmy się na udostępnienie jej katalogu, aby toczące się wokół Muzeum dyskusje  miały rzeczowy charakter i odnosiły się do rzeczywistego kształtu wystawy.

Katalog oprócz prezentacji eksponatów, zawiera historyczne komentarze i jest zwięzłym kompendium wiedzy o II wojnie światowej. Katalog został wydany w polskiej i angielskiej wersji językowej.

Publikację można nabyć w księgarniach i w księgarni internetowej motyleksiążkowe.pl w wersji polskiej i angielskiej.

Katalogi dla nauczycieli historii, WOS-U i j. polskiego

Muzeum II Wojny Światowej, realizując cele statutowe i misję edukacyjną, przekaże katalogi wystawy głównej nauczycielom historii, WOS-U i j. polskiego. Chętnych nauczycieli prosimy o zgłaszanie się po odbiór osobisty do siedziby Muzeum na ul. Długiej 81-83 w godz. 8.15-16.15 (pon-pt). Publikacje będą wydawane po okazaniu dokumentu potwierdzającego wykonywanie zawodu nauczyciela. Możliwa jest również wysyłka pocztą do nauczycieli spoza Trójmiasta. Chętnych prosimy o kontakt na adres: promocja@muzeum1939.pl

Opis bibliograficzny: Muzeum II Wojny Światowej Katalog wystawy głównej, praca zbiorowa, Gdańsk 2016, ss.252. wym. 230 x 280 mm, okładka miękka

14.07.2016 Treść recenzji wystawy głównej Muzeum wraz z odpowiedzią dyrekcji Muzeum

Upubliczniamy treści recenzji wystawy głównej Muzeum, zlecone przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, autorstwa Prof. Piotra Niwińskiego, Prof. Jana Żaryna oraz Piotra Semki, wraz z odpowiedzią do ich treści dyrekcji Muzeum.

Materiały do pobrania

13.07.2016 List poparcia Muzeum II Wojny Światowej przez Koła Gdańskie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej

29.06.2016 Konferencja prasowa w budynku powstającego Muzeum.

Prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz oraz członkowie Kolegium Programowego. Fot. Roman Jocher

Prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz oraz członkowie Kolegium Programowego. Fot. Roman Jocher

29 czerwca 2016 r. w powstającym budynku Muzeum II Wojny Światowej odbyła się konferencja prasowa z udziałem członków Kolegium Programowego, Prezydenta Miasta Gdańska Pawła Adamowicza, dyrektora Muzeum prof. Pawła Machcewicza oraz kilku darczyńców. Dziennikarze i darczyńcy zwiedzili budowę, w tym sale wystawy stałej, gdzie znajdują się już wielkogabarytowe eksponaty. Zaprezentowany został film pokazujący produkcję i montaż wystawy głównej oraz wybrane eksponaty podarowane Muzeum przez zaproszonych gości, które znajdą się na ekspozycji.

Podczas konferencji głos zabrał Prezydent Paweł Adamowicz, który oznajmił, że w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej wystąpił do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z prośbą o ujawnienie nazwisk recenzentów wystawy głównej, jak i treści tychże recenzji, które zostały zlecone przez ministerstwo. Wyraził również poparcie dla uchwały Rady Powierniczej Muzeum II Wojny Światowej z 17 czerwca 2016 r. dotyczącej przekształcenia Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 roku w oddział Muzeum II Wojny Światowej.  

Prof. Włodzimierz Borodziej, pełniący tego dnia funkcję Przewodniczącego Kolegium (w zastępstwie prof. Normana Daviesa) odczytał następnie treść uchwały, przyjętej przez członków Kolegium podczas wcześniejszego posiedzenia. W swoim wystąpieniu podkreślił, że istotnym novum w narracji Muzeum II Wojny Światowej jest połączenie historii i pamięci o wojnie.

Podobną opinię wyraziła prof. Anna Wolff–Powęska, która zwróciła także uwagę,  iż przekaz Muzeum II Wojny Światowej ukierunkowany jest nie tylko na <dziś>, ale również na < jutro>, jest to muzeum dla przyszłych generacji. Swoją wypowiedź prof. Wolff-Powęska zakończyła słowami: „Muzeum jest nie tylko dla Polaków, ale dla ludzi z całego świata, którzy zechcą zobaczyć i porównać specyfikę naszej wojny z charakterem wojny na  świecie”.

Głos zabrali również darczyńcy, którzy przekazali do kolekcji Muzeum cenne rodzinne pamiątki. Dawali oni wyraz zaniepokojeniu, jakie towarzyszy im oraz ich rodzinom w związku z niepewnością co do dalszych losów Muzeum i kształtu wystawy głównej.

Następnie na pytania dziennikarzy odpowiadali członkowie Kolegium. Jednym z nich był prof. Timothy Snyder z Yale University, który następująco scharakteryzował koncepcję Muzeum II Wojny Światowej:

„Żadnej historii narodowej nie da się zrozumieć bez perspektywy innych narodów i wydarzeń globalnych. Naród nie jest w stanie siebie zrozumieć bez zrozumienia doświadczeń innych społeczeństw. Dla samych Polaków armia Andersa, Armia Krajowa, generał Maczek, będą miały większy sens w kontekście całej wojny. Polacy powinni pokazać, że są w stanie robić rzeczy dla innych niemożliwe. […] Jestem pod silnym wrażeniem tego obiektu. Nie wiem, czy zdajecie sobie sprawę, że to jest ewenement muzealny na skalę światową! Nie ma w USA, nie ma na świecie, takiego muzeum II wojny światowej. Są muzea narodowe, częściowe, ale takiego całościowego nie ma! Skala tego przedsięwzięcia jest fantastyczna w porównaniu z muzeami w Europie i na świecie! To muzeum wzbogaca polską perspektywę. Cudzoziemiec nie zrozumie Żegoty, Katynia, Monte Cassino bez ich kontekstu, a to muzeum daje taki kontekst cudzoziemcom. Pozwoli to Polakom współtworzyć globalną narrację na temat całej II wojny światowej.”

Również prof. Élie Barnavi odniósł do potrzeby ukazania polskiej historii w jej globalnym wymiarze: „Polska perspektywa jest bardzo ważna. Ale jak ją pokazać? Rozumiem, potrzebę podkreślenia narodowego aspektu historii, szczególnie w II wojnie światowej, gdy cierpiało  wiele narodów, ale jak zrozumieć to cierpienie, jeśli nie patrzy się na nie z perspektywy globalnej? Jakie jest znaczenie wartości, o które walczyli Polacy, polskiego bohaterstwa, polskiej martyrologii, jeśli nie ukazuje się jej z globalnego punktu widzenia? To, co się działo w Polsce, i cierpienia jej obywateli, nabierają znaczenia właśnie przez to, co działo się w innych miejscach.”

Do konieczności uwzględnienia międzynarodowego kontekstu ukazywanych wydarzeń nawiązał również prof. Tomasz Szarota mówiąc: „Bolesne doświadczenia nie były wyłącznie udziałem Polaków i cierpienia Polski nie są cierpieniami jedynego narodu. Czy rzeczywiście niepotrzebnie zajmujemy się jeńcami sowieckimi?! W tym muzeum mówi się także o tragedii mieszkańców Leningradu. W Katyniu wymordowano 22 tysiące Polaków. W Leningradzie z głodu zginęło kilkaset tysięcy ludzi. I dobrze, żeby Polacy sobie to uświadomili.”