Wersje językowe: PL EN

Muzeum II Wojny Światowej

Aktualności

17.06.2016 Rada Powiernicza Muzeum II Wojny Światowej proponuje Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego kompromis w sprawie planowanych przekształceń instytucjonalnych

Na posiedzeniu, które odbyło się 17 czerwca b.r., Rada Powiernicza Muzeum II Wojny Światowej zapoznała się z sytuacją tej placówki zaistniałą po ogłoszeniu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. dr hab.  Piotra Glińskiego planu jej połączenia z utworzonym niedawno Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 roku. Po szczegółowym przeanalizowaniu sprawozdania na temat stanu zaawansowania prac budowalnych i wystawienniczych, przedstawionego przez dyrekcję Muzeum II Wojny Światowej, Rada Powiernicza uznała, iż na tym etapie inwestycji – w  końcowej fazie prac budowlanych, a  także w trakcie produkcji i montażu wystawy stałej – połączenie obu instytucji musi spowodować trudny do wyobrażenia chaos organizacyjny i sparaliżować na długo ich działalność. Dotyczy to przede wszystkim Muzeum II Wojny Światowej – państwowej instytucji kultury o poważnym majątku, prowadzącym szeroką działalność merytoryczną.

Decyzja o połączeniu instytucji oznacza konieczność przeprowadzenia pełnej inwentaryzacji na dzień zakończenia działalności (m.in. tysięcy stron dokumentacji) i sporządzenia na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sprawozdania finansowego obejmującego bilans, rachunek zysków i strat oraz informacji dodatkowej, łącznie z uzyskaniem po raz kolejny w tym roku opinii biegłego rewidenta zgodnie z postanowieniami obowiązującego statutu Muzeum. Inwentaryzacja dokumentacji, majątku, w tym 39 tysięcy eksponatów oraz 20-tysięcznego księgozbioru trwać będzie co najmniej pół roku. Muzeum zostanie postawione w obowiązku przeprowadzenia także inwentaryzacji majątku na terenie budowy gmachu muzealnego (dotyczy to środków trwałych w budowie). Nieuchronnie doprowadzi to do paraliżu inwestycji budowlanej poprzez wstrzymanie prac, nawet jeśli wytyczy się osobne pola spisowe (prace wykończeniowe trwają na całym froncie obiektu siłami około 500 robotników na jednej zmianie). Będzie to skutkowało przestojami w realizacji zawartych kontraktów, za które wykonawcy będą mogli domagać się kar umownych od skarbu państwa.

Nawet przy zachowaniu dotychczasowej nazwy, faktyczna likwidacja Muzeum II Wojny Światowej w dotychczasowym kształcie wywoła także w społeczeństwie (m.in. wśród darczyńców, którzy przekazywali do Muzeum w wielu przypadkach swoje najcenniejsze rodzinne pamiątki) kryzys zaufania do państwowych instytucji kultury, czego skutki będą ponosić wszyscy, niezależnie od poglądów politycznych.

Rozumiejąc względy, dla których Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zdecydowane jest skonsolidować dwie działające w Gdańsku placówki zajmujące się historią II wojny światowej, Rada Powiernicza zdecydowała się zaapelować do Ministra Piotra Glińskiego o rozważenie innego trybu połączenia obu instytucji, a mianowicie przekształcenie Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 roku w oddział Muzeum II Wojny Światowej, tak jak stało się to w przypadku powołanego w grudniu 2015 r. Muzeum Piaśnickiego w Wejherowie, które stało się oddziałem Muzeum Stutthof w Sztutowie. Zdaniem Rady Powierniczej tego rodzaju przekształcenie pozwoli usprawnić zarządzanie obydwoma placówkami, nie narażając jednak państwa polskiego na niepotrzebne straty materialne i wizerunkowe. Przy takim rozwiązaniu Muzeum II Wojny Światowej mogłoby kontynuować swoją działalność, a przede wszystkim doprowadzić do końca, bez szkodliwych perturbacji, inwestycję wartą ponad 400 milionów złotych, której zakończenie planowane jest za kilka miesięcy.

Powyższa sugestia znalazła się w uchwale przyjętej przez Radę Powierniczą Muzeum II Wojny Światowej, którą  przekazano do wiadomości Ministra Piotra Glińskiego.

Materiały do pobrania

06.06.2016 Muzeum wydało komiksy historyczne

Karty komiksu "Akcja Kopernik"

Karty komiksu "Akcja Kopernik"

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku na początku czerwca wydało trzy komiksy nawiązujące do historii Polski w okresie wojny. Komiksy „Akcja Kopernik”, „Katyń” oraz  „Jachna” mają być zachętą do poznania wybranych wydarzeń z historii naszego kraju i losów ludzi w czasie II wojny światowej.

Seria komiksów była tworzona z myślą o młodzieży, aby pamięcią o przeszłości „zarażać”, zwłaszcza młodych czytelników. Każdy z komiksów oprócz kart z rysunkami zawiera również pomocnik historyczny, w którym jest wyjaśnione tło historyczne prezentowanych wydarzeń, biografie postaci oraz opisy eksponatów z kolekcji Muzeum będących inspiracjami do treści.

Komiks „Akcja Kopernik” to ilustrowana opowieść o słynnej akcji usunięcia z pomnika Mikołaja Kopernika w Warszawie tablicy z niemieckim napisem, którym okupanci zakryli napis polski. Dokonał tego Maciej Aleksy Dawidowski, nazywany „Alkiem”. Ten bohater książki Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec” był jednym spośród tysięcy młodych ludzi, którzy w czasie okupacji stawiali opór Niemcom, podejmując działania małego sabotażu. Nie tylko wyczyn „Alka” i jego godna podziwu postawa zachęciły nas do przybliżenia okupacyjnej walki młodych ludzi z Niemcami, lecz także kopia tablicy z pomnika Kopernika, znajdująca się na wystawie głównej w Muzeum II Wojny Światowej. Scenariusz komiksu napisała Elżbieta Olczak, autorem rysunków jest Sławomir Kiełbus.

Komiks „Katyń” jest poświęcony losom Stefana Wąsowskiego, polskiego lekarza i żołnierza, który wraz z 4400 innymi polskimi oficerami został zamordowany przez Sowietów w Katyniu w 1940 roku. Jest to również opowieść o kłamstwie, jakie towarzyszyło tej zbrodni aż do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Nie tylko postać Stefana Wąsowskiego, lecz także kilka niezwykłych przedmiotów – jego osobistych pamiątek – przechowywanych w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku zachęciły nas do przybliżenia tej bolesnej w dziejach Polski historii. Jest to między innymi wizytowa koszula, którą jego żona pieczołowicie przechowywała, licząc, że mąż kiedyś jeszcze ją założy, oraz binokle doktora, które zostały znalezione w masowym grobie w Katyniu. Autorem scenariusza jest Agata Abramowicz, ilustracje wykonał Jacek Michalski.

Komiks „Jachna” to opowieść o Janinie Wasiłojć-Smoleńskiej, pseudonim „Jachna”. Była ona sanitariuszką w oddziałach partyzanckich Armii Krajowej na Wileńszczyźnie w czasie II wojny światowej oraz w 5 Wileńskiej Brygadzie AK, walczącej z władzą komunistyczną po zakończeniu wojny. Za czynny opór wobec komunistów spędziła 10 lat w więzieniach. Do przybliżenia partyzanckiej i więziennej historii „Jachny” zachęciły nas nie tylko jej burzliwe losy oraz postawa, ale również kilka niezwykłych przedmiotów – jej osobistych pamiątek – znajdujących się w zbiorach muzeum. Jest to między innymi dar współwięźniarki – pudełeczko na różaniec. Scenariusz napisali Zbigniew Tomecki i Daniel Chraniuk, rysunki wykonała Gabriela Becla.

Każdy z komiksów liczy 32 strony, jest formatu A4 i został wydany na kredowym papierze. Publikacje można nabyć w księgarniach oraz w księgarni internetowej na stronie www.motyleksiazkowe.pl

25.05.2016 Uchwała Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej dotycząca Muzeum II Wojny Światowej

W dniach 24 i 25 maja 2016 r. odbyło się 30. posiedzenie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej przy Premierze RP.Członkowie Rady przyjęli uchwałę dotyczącą Muzeum II Wojny Światowej o następującej treści:

„Międzynarodowa Rada Oświęcimska wyraża nadzieję, że Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku będzie kontynuowało dotychczasową działalność, a jego wystawa stała zostanie otwarta w kształcie, który przygotowany został przez wybitnych historyków i muzealników w trakcie wielu lat pracy. Wystawa główna Muzeum II Wojny Światowej przedstawia zarówno martyrologię i walkę narodu polskiego, jak i zagładę Żydów oraz innych grup narodowych eksterminowanych przez III Rzeszę. Jest być może pierwszą podjętą z tak wielkim rozmachem próbą spójnego połączenia różnych wątków składających się na pełen obraz II wojny.
Rada wyraża uznanie dla dorobku zespołu historyków kierowanego przez przez prof. Pawła Machcewicza przygotowujących wystawę stałą Muzeum. Apeluje też do władz RP o doprowadzenie do jej rychłego otwarcia planowanego na początek 2017 r. Muzeum w projektowanym kształcie ma szansę stać się ważną częścią polskiego i światowego dziedzictwa kulturalnego – instytucją o wielkim znaczeniu dla pamięci o największej tragedii w dziejach ludzkości.”

Sprawozdanie z posiedzenia Rady dostępne na stronie Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau.

23.05.2016 Muzeum II Wojny Światowej wyróżnione w konkursie Sybilla 2015

Laureaci konkursu Sybilla 2015 podczas gali wręczenia nagród. Fot. z archiwum NIMOZ.

Laureaci konkursu Sybilla 2015 podczas gali wręczenia nagród. Fot. z archiwum NIMOZ.

23 maja 2016 r. w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej zostały ogłoszone wyniki konkursu na Wydarzenie  Muzealne Roku Sybilla 2015. Miło nam poinforomować, że nasze Muzeum dostało wyróżnienie w kategorii Edukacja za warsztaty "Sekrety Enigmy". Projekt został przygotowany i był prowadzony przez Mateusza Jasika z działu edukacyjnego.


Warsztaty zostały przeprowadzone w gdańskich szkołach ponadgimnazjalnych. Wzięło w nich udział 180 uczniów. Zajęcia były bezpłatne i odbywały się terenie szkoły, trwały 40 min.
Muzeum podjęło się także realizacji wersji warsztatów „Sekretów Enigmy” w czasie terenowych wydarzeń historycznych organizowanych lub współorganizowanych przez Muzeum, gdzie udział wzięło ok. 600 uczestników.
Zagadnienia omawiane na warsztatach dotyczą złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma przez polskich matematyków oraz wpływu tego faktu na losy II wojny światowej. Zajęcia stanowią uzupełnienie i rozwinięcie wiadomości zawartych w programie nauczania historii. Wyjątkowość projektu polega na połączeniu prezentacji tła historycznego z rozwiązywaniem łamigłówek kryptologicznych, za pomocą szyfrów stosowanych na przestrzeni dziejów.
Specjalnie na potrzeby tego projektu przygotowano pomoce dydaktyczne – modele maszyny szyfrującej z obrotowymi wirnikami, pozwalające samodzielnie kodować i rozkodowywać wiadomości. A także kopie i symulatory Enigmy oraz modele wirników, dzięki którym lepiej można zrozumieć zasady kodowania zastosowane w maszynie.

 



21.05.2016 Europejska Noc Muzeów na Westerplatte

Europejska Noc Muzeów na Wesetraplatte przygotowana przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Fot. Roman Jocher

Europejska Noc Muzeów na Wesetraplatte przygotowana przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Fot. Roman Jocher

W ramach Europejskiej Nocy Muzeów, Muzeum II Wojny Światowej po raz kolejny zaprosiło na Westerplatte, gdzie przygotowało szerg atrakcji, umiejscowionych w dwóch strefach edukacyjnych na terenie półwyspu.

Zdjęcia z wydarzenia można obejrzeć w galerii fotografii.


Pierwsza strefa była poświęcona Lądowej Obronie Wybrzeża i obronie Wojskowej Składnicy Tranzytowej w pierwszycdniach września 1939 r. Odbywały się w niej pokazy w wykonaniu rekonstruktorów. Główną atrakcją były pokazy pirotechniczne "Bombardowanie koszar" odtwarzające nalot niemieckich bombowców w dniu 2 września 1939 r. na Wojskową Składnicę Tranzytową. Ponadto była ekspozycja sprzętu wojskowego i wyposażenia żołnierzy z okresu kampanii polskiej.


Druga strefa edukacyjna była związana z obchodami „Roku Cichociemnych”, gdzie znajdowały się stanowiska z warsztatami i zadaniami dla wszystkich grup wiekowych, dzięki którym uczestnicy poznali wybrane akcje specjalne, w jakie zaangażowani byli spadochroniarze Armii Krajowej. W ramach udziału w zadaniach przygotowanych w strefie uczestnicy mieli możliwość przejazdu drezynami po półwyspie.

11.05.2016 Pismo dyrektora Muzeum, Pawła Machcewicza, do przewodniczącego Rady ds. Muzeów

Poniżej zamieszczamy pisma wystosowane przez dyrektora Muzeum, prof. Pawła Machceiwcza, do przewodniczącego Rady ds. Muzeów, dr. hab. Michała Woźniaka, w związku z obwieszczeniem ministra kultury i dziedzictwa narodowego, prof. Piotra Glińskiego, w sprawie połączenia Muzeum II Wojny Światowej i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 r. pod nazwą Muzeum II Wojny Światowej oraz pismo, z dn. 22.04.2016 r. zawierające stanowisko Muzeum odnośnie koniecznośći zaopiniowania przez Radę ds. Muzeów połączenia instytucji.

 

Materiały do pobrania

06.05.2016 Informacja Dyrektora Muzeum odnośnie decyzji MKiDN o połączeniu muzeów z dn.06.05.2016

04.05.2016 Listy poparcia dla Muzeum II Wojny Światowej

Do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prof. Piotra Glińskiego, spływają listy w sprawie naszego Muzeum i planów połączenia z Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 r. Wiele instytucji i osób z całego świata zaangażowało się w poparcie Muzeum II Wojny Światowej. Z treścią poszczególnych listów można zapoznać się poniżej.

Materiały do pobrania

22.04.2016 Oświadczenie Kolegium Programowego odnośnie obwieszczenia MKiDN o połączeniu Muzeum

Członkowie Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej wystosowali oświadczenie odnoszące się do obwieszczenia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dn. 15. 04.2016 r.

Materiały do pobrania

19.04.2016 Informacja o spotkaniu Dyrektora Muzeum z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Informacja o spotkaniu Dyrektora Muzeum II Wojny Światowej, prof. dr. hab. Pawła Machcewicza, z Wiceprezesem Rady Ministrów i Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prof. dr hab. Piotrem Glińskim

18 kwietnia 2016 r. w Warszawie na zaproszenie Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, miało miejsce spotkanie na temat przyszłości Muzeum II Wojny Światowej. Minister Piotr Gliński wyraźnie zaznaczył, że nie podjął jeszcze żadnych decyzji odnośnie przyszłości Muzeum II Wojny Światowej. Możliwość połączenia z Muzeum Westerplatte jest rozważana przez Ministra, nie jest jednak przesądzona. Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej określa obowiązek obwieszczenia z wyprzedzeniem 3 miesięcy zamiaru dokonania przekształceń placówek kulturalnych (w przypadku Muzeum II Wojny Światowej takie obwieszczenie zostało ogłoszone 15 kwietnia 2016). Minister podkreślił, że czas ten chce wykorzystać na analizę kształtu wystawy Muzeum II Wojny, zorganizowanie debaty historyków na ten temat i dopiero w wyniku tego namysłu podejmie decyzje o przyszłości Muzeum II Wojny Światowej i Muzeum Westerplatte. Prof. Gliński zaznaczył, że analizy mogą potrwać znacznie dłużej niż wymagane przez ustawę 3 miesiące, a ich ostateczny rezultat jest otwarty.

Minister Gliński wyraził oczekiwanie, by wystawa Muzeum II Wojny Światowej przedstawiała polskie doświadczenie historyczne i polską perspektywę wojny, przywołując jednocześnie głosy krytyczne wobec koncepcji Muzeum, wyrażane w przeszłości, a także przedstawione w czterech recenzjach wystawy Muzeum II Wojny Światowej, przygotowanych na zlecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Prof. Gliński zadeklarował przekazanie tych recenzji do wiadomości Muzeum II Wojny Światowej, uznając, że opinia publiczna ma prawo je znać.

W odpowiedzi wyjaśniłem, że od samego początku głównym celem Muzeum II Wojny Światowej jest wpisanie polskiego doświadczenia historycznego w szerszy kontekst europejski i światowy. Podkreśliłem, że to jest właśnie najlepszy sposób zaznajamiania światowej opinii ze specyfiką polskiej historii. Przedstawiłem Ministrowi główne założenia wystawy, informując min., że bardzo ważną jej część stanowi opowieść o Westerplatte, Pomorzu i wojnie 1939 r. Przedstawiamy niemieckie działania w 1939 r. jako początek wojny na wyniszczenie i planowego ludobójstwa na polskich elitach (m.in. rozstrzelanie już w 1939 r. kilkudziesięciu tysięcy przedstawicieli polskiej inteligencji, bombardowania niebronionych miast, ataki na kolumny uciekinierów, mordy na Żydach, na jeńcach). Zaznaczyłem jednocześnie, że ograniczenie wystawy tylko do wydarzeń  1939 r. nie przekaże całości polskiego doświadczenia wojny, pozostawiając poza nawiasem narracji tak ważne tematy, jak m.in. Akcja AB, zbrodnia katyńska, Zagłada Żydów, Polskie Państwo Podziemne. Wyjaśniłem też, że zarzut, iż wystawa nie pokazuje zbrodni na Polakach na Wołyniu nie odpowiada rzeczywistości. Jest wręcz przeciwnie, Muzeum II Wojny będzie pierwszą placówką w Polsce i na świecie, w której będzie się znajdował cały dział wystawy poświęcony zbrodniom ukraińskim na Polakach na Wołyniu i w Galicji, m.in. prezentowane będą przedmioty należące do wymordowanej ludności wsi Ostrówki, wydobyte w trakcie ekshumacji.

Minister Gliński w odpowiedzi stwierdził, że jeżeli rzeczywiście taki byłby kształt wystawy Muzeum, to stwarza to dobrą płaszczyznę do dalszych dyskusji. Zaznaczyłem, że pracownicy Muzeum II Wojny Światowej swoją pracę od początku swoją traktują jako służbę publiczną, a Muzeum jest dobrem ogólnonarodowym, służącym krajowi, a nie jakiemukolwiek partykularnemu środowisku, partii politycznej, czy konkretnemu rządowi.

Minister Gliński stwierdził, że budowa powinna być kontynuowana w sposób możliwie najszybszy i najbardziej efektywny, a żadne dotychczas wydane środki nie mogą zostać zmarnowane.

Minister Gliński podniósł także kwestię wysokich kosztów budowy Muzeum II Wojny Światowej (ok.448 mln zł, w tym ok. 45 mln zł koszt wystawy). Wyjaśniłem, że takie są rzeczywiste koszty stworzenia wielkiego muzeum historycznego, z nowoczesną wystawą na światowym poziomie. Zwróciłem uwagę, że planowane Muzeum Historii Polski ma kosztować, według informacji przekazanych opinii publicznej, ok. 490 mln zł. Wyraziłem również przekonanie, że tworzone muzea historyczne, zarówno Muzeum Historii Polski, jak i Muzeum II Wojny Światowej, są bardzo Polsce potrzebne. Muzeum II Wojny Światowej, którego otwarcie i udostępnienie dla zwiedzających jest realne na początku 2017 r., ma szanse stać się bardzo silnym, szeroko słuchanym polskim głosem we wszystkich najważniejszych, międzynarodowych dyskusjach i kontrowersjach wokół II wojny światowej, jej skutków, a nawet szerzej - całej historii XX wieku, dla którego wojna ta była najważniejszym wydarzeniem.

Prof. dr hab. Paweł Machcewicz

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej 

Poniżej zamieszczono program funkcjonalno-merytoryczny wystawy głównej muzeum. Ten materiał w syntetyczny sposób przedstawia wystawę główną Muzeum II Wojny Światowej. W styczniu 2016 r. został przekazany do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i był punktem odniesienia w trakcie spotkania między Ministrem Piotrem Glińskim i Dyrektorem Muzeum Pawłem Machcewiczem, które odbyło się 18 kwietnia 2016 r.

Zachęcamy również do przeczytania wywiadów w dyrektorem Muzeum: dotyczącym sytuacji Muzeum, jakie ukazały się 22.04.2016 r. Gazecie Wyborczej. oraz o wystawie głównej z dn. 24.01.2016 r.

Materiały do pobrania