Wersje językowe: PL EN

26.09.2016 Lekcja historii na cmentarzach bohaterów - podsumowanie Roku Cichociemnych

Poprzednia lekcja historii na cmentarzu komunalnym. Fot. Roman Jocher

Poprzednia lekcja historii na cmentarzu komunalnym. Fot. Roman Jocher

Już od 2011 roku Muzeum II Wojny Światowej tuż przed dniem Wszystkich Świętych organizuje wyjątkowe lekcje historii. Uczniowie wspólnie z kombatantami i historykami odwiedzają groby żołnierzy Armii Krajowej. Jest to okazja, by przybliżyć wojenne losy spoczywających na cmentarzach bohaterów, przeprowadzić drobne prace porządkowe, oddać należny szacunek zmarłym.

W tym roku pragniemy rozszerzyć formułę i przygotować lekcję historii opartą nie o jeden, lecz o trzy trójmiejskie cmentarze. Jednocześnie chcielibyśmy zwieńczyć i podsumować projekt „Cichociemni – poznaj legendę Polski Walczącej”. Zapraszamy nauczycieli, wychowawców, a szczególnie drużyny harcerskie do udziału w przedsięwzięciu. Planowany termin to 19 października (związany z kalendarzem zaproszonego kombatanta). Zainteresowanych nauczycieli bądź drużynowych prosimy o kontakt z pracownikiem Działu Edukacyjnego p. Mateuszem Jasikiem:  m.jasik@muzeum1939.pl  

26.09.2016 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przesuwa datę połączenia Muzeum II Wojny Światowej i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 r. na 1 lutego 2017 r.

23 września 2016 r.  Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Piotr Gliński ogłosił nowe zarządzenie, przesuwające  datę połączenia Muzeum II Wojny Światowej i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 r. na 1 lutego 2017 r.

Jak podano w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, „decyzja ministra kultury i dziedzictwa narodowego jest wyjściem naprzeciw postulatom oraz jednoznacznym, formułowanym publicznie deklaracjom kierownictwa Muzeum II Wojny Światowej, zgodnie z którymi takie przesunięcie terminu połączenia placówek jest konieczne, aby umożliwić dokończenie budowy Muzeum oraz zakończenie prac nad organizacją ekspozycji.”

22 września 2016 r. dyrektor Muzeum II Wojny Światowej prof. Paweł Machcewicz wystosował do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pismo z informacjami na temat strat finansowych, które przyniosłoby łączenie muzeów z datą 1 grudnia 2016 r. Oznaczałoby to konieczność zatrzymania budowy i produkcji wystawy  na okres co najmniej jednego miesiąca dla przeprowadzenia inwentaryzacji majątku Muzeum II Wojny Światowej, wymaganego przez ustawę o rachunkowości w przypadkach likwidowania i łączenia instytucji.   Dyrektor Muzeum przekazał także Ministrowi Kultury pisma od wykonawców prac budowlanych i wystawy z szacunkami kosztów takiej inwentaryzacji.    Przerwanie budowy skutkowałoby również   niemożnością wydatkowania kilkudziesięciu milionów złotych przewidzianych na dokończenie prac budowlanych  i produkcji wystawy w 2016 r.  Kwoty te  musiałyby zostać  zwrócone do budżetu państwa, w związku z czym zagrożone byłoby ukończenie budowy i otwarcie Muzeum II Wojny Światowej w 2017 r.  

Poniżej zamieszczony został Komunikat Muzeum II Wojny Światowej o zmianie terminu połączenia Muzeum II Wojny Światowej z Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 oraz Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie połączenia Muzeów.

Materiały do pobrania

22.09.2016 Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Dnia 21 września 2016 r. Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku złożyło skargę na zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2016 r. w sprawie połączenia państwowych instytucji kultury - Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 oraz utworzenia państwowej instytucji kultury – Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga została wniesiona, zgodnie z przepisami prawa, za pośrednictwem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W treści skargi Muzeum złożyło wniosek o zawieszenie wykonalności zarządzenia do czasu rozstrzygnięcia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Powodem złożenia takiego wniosku jest fakt, że wraz z datą 1 grudnia 2016 roku zarządzenie wywoła nieodwracalne skutki zarówno finansowe, prawne, jak również organizacyjne.

Skarga jest kolejnym, po wystosowanym dnia 7 września 2016 r. wezwaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do usunięcia naruszenia prawa, krokiem zmierzającym do uchylenia wadliwego w ocenie Muzeum ww. zarządzenia.

Skarżący zarzuca Ministrowi naruszenie przepisów prawa, a mianowicie art. 5a ust. 1 i 2 ustawy o muzeach, przejawiające się niewystąpieniem Ministra do Rady do Spraw Muzeów o zaopiniowanie połączenia Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939, mimo ustawowego obowiązku uzyskania pozytywnej opinii Rady w tym zakresie, aby połączenie mogło dojść do skutku.

Jednocześnie, w ocenie Muzeum, stanowisko Ministra negujące konieczność uzyskiwania opinii Rady do Spraw Muzeów w zakresie aktu o połączeniu muzeów narusza również §1 pkt 3) rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 9 maja 2008 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Rady do Spraw Muzeów, sposobu powoływania jej członków oraz Przewodniczącego. Zgodnie z treścią powoływanego przepisu Rada do Spraw Muzeów przy ministrze właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, zwana dalej „Radą”, wyraża opinie na temat projektów aktów normatywnych dotyczących muzeów.

Ponadto, skarżący ponownie przypomniał, że wydany przez Ministra akt będzie miał istotne negatywne (zarówno w kontekście finansów, jak i terminów realizacji) skutki dla realizowanej inwestycji budowy Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Skarbu Państwa i samego Muzeum jako instytucji. Zaskarżony akt, w ocenie Muzeum, nie tylko nie doprowadzi do osiągnięcia deklarowanych przez Ministerstwo celów związanych z poczynieniem oszczędności, ale wręcz przeciwnie, narazi Skarb Państwa na niczym nieuzasadnione straty. Planowana zmiana, która ma być dokonana zaledwie kilka miesięcy przed ukończeniem budowy, prowadzić będzie do paraliżu prac Muzeum w ich ostatniej, decydującej fazie. Spowoduje utratę przez Muzeum, w związku z konieczną inwentaryzacją, a tym samym wstrzymaniem robót budowlanych, środków finansowych przeznaczonych na realizację inwestycji w 2016 roku, a także spowoduje konieczność wypłaty wielomilionowych odszkodowań wykonawcom robót budowlanych.

Co równie ważne, a jednocześnie kluczowe dla samej wystawy stałej, może także doprowadzić do rozpadu kolekcji eksponatów zebranych przez Muzeum, bowiem już teraz wielu darczyńców zapowiada wycofanie swoich eksponatów, także tych, które mają stanowić część wystawy stałej. Powodem takiej decyzji będzie realizacja zapowiedzianych przez Ministra planów połączenia muzeów zgodnie z wydanym zarządzeniem, a więc formalna likwidacja Muzeum II Wojny Światowej w jego dotychczasowym kształcie. Zagroziłoby to integralności wystawy stałej, pozbawiłoby publiczność możliwości zapoznawania się z unikalnymi eksponatami o ogromnej wartości historycznej, a także stanowiłoby zagrożenie dla tych ostatnich, które w wielu przypadkach wymagają natychmiastowej fachowej konserwacji.

Materiały do pobrania

20.09.2016 Budynek Muzeum II Wojny Światowej nominowany w plebiscycie Bryła Trójmiasta

Budynek Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Budynek Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Niezmiernie miło nam poinformować, że budynek naszego Muzeum został nominowany w plebiscycie "Skrzydła Trójmiasta" portalu Trojmiasto.pl w kategorii Bryła Trójmiasta.

Nominację Muzeum otrzymało za nowoczesną konstrukcję i unikatowy projekt architektoniczny obiektu muzealnego, w którym to co najważniejsze z punktu widzenia historii, znajduje się nie nad, lecz pod ziemią.

Budynek Muzeum zaprojektowało gdyńskie Studio Architektoniczne Kwadrat sp. z o.o. Projekt został wyłoniony w międzynarodowym konkursie architektonicznym w 2010 r., na który spłynęło prawie 130 prac z 31 państw z całego świata. W Jury sądu konkursowego zasiadali wybitni specjaliści, architekci: Daniel Libeskind, George Ferguson, Hans Stimmann, Wiesław Gruszkowski, Grzegorz Buczek, Wiesław Czabański, Wiesław Bielawski, a także historyk sztuki, były dyrektor Museum of London Jack Lohman, artysta grafik Andrzej Pągowski, scenograf Krystyna Zachwatowicz Wajda i historyk Piotr Duda.

Zaraz po ogłoszeniu wyników konkursu Jury komentowało, że projekt Muzeum II Wojny stanie się unikalną i mocną w wyrazie ikoną, nowym symbolem Gdańska. Mamy nadzieję, że tak się stanie, również, dzięki głosom oddanym przez Państwa w tym plebiscycie.

Zachęcamy do głosowania i dziękujemy za nominację!

http://skrzydla.trojmiasto.pl/…/Muzeum-II-wojny-swiatowej-s…

16.09.2016 Ukończona część wystawy głównej Muzeum "Podróż w czasie"

Mieszkanie warszawskiej rodziny, 5 września 1939 r. Fot. Roman Jocher

Mieszkanie warszawskiej rodziny, 5 września 1939 r. Fot. Roman Jocher

Przedstawiamy Państwu ukończoną część wystawy głównej Muzeum "Podróż w czasie", przeznaczoną dla dzieci poniżej 12 roku życia.

Jest to rekonstrukcja mieszkania warszawskiej rodziny w trzech różnych okresach: 5 września 1939 r. - kilka dni po wybuchu II wojny światowej, 15 marca 1943 r. - w czasie okupacji niemieckiej oraz 8 maja 1945 r. - tuż po jej zakończeniu. We wnętrzach tych zainscenizowane są warunki życia polskiej inteligenckiej rodziny z Warszawy. Zmieniające się elementy wystroju są odbiciem zmieniającej się sytuacji politycznej, społecznej i ekonomicznej okupowanego i walczącego kraju.

Uzmysławiają one zwiedzającym pogarszające się z roku na rok warunki egzystencji, pokazywane są trudności aprowizacyjne, narzucone przez okupanta rygory, ale także sposoby radzenia sobie z tymi trudnościami. Ekspozycja koncentruje się na ukazaniu postaw członków rodziny, opisuje ich zaangażowanie w antyniemiecką konspirację i cywilne formy oporu - w tym tajne nauczanie. Ważnym wątkiem opowieści jest też los ludności żydowskiej, egzemplifikowany losem przedwojennych żydowskich sąsiadów. Podróż przez lata okupacji odbywa się z pięcioosobową rodziną Jankowskich. Do stworzenia jej historii użyte zostały typowe elementy wojennych biografii polskich inteligentów.

Kluczowymi elementami tej części ekspozycji dla dzieci, wskazującymi na zmiany zachodzące w życiu polskiej rodziny są:

• znikanie pewnych elementów wystroju wnętrza: radia, portretu Piłsudskiego, obrazów, sreber, z czasem także mebli i ich zniszczenie, zakazanych przez okupantów książek w biblioteczce, biżuterii w szkatułce, futra, munduru Wojska Polskiego, polskiej prasy czy polskich dokumentów tożsamości,

• pojawianie się nowych elementów: piecyka „kozy”, erzaców produktów spożywczych, łóżka polowego dla nowego mieszkańca przesiedleńca, skrytki konspiracyjnej, materiałów konspiracyjnych, polskojęzycznej prasy niemieckiej, tzw. gadzinówek, ubrań będących przeróbką wcześniejszych, dokumentów tożsamości wydawanych przez okupanta, listów ojca z oflagu,

Ważnym elementem tej opowieści są ilustrowane zdjęciami archiwalnymi relacje najmłodszych członków rodziny z każdego okresu: Andrzeja i Haliny. Jak również prezentacje multimedialne w oknach oraz w wybitej dziurze w murze trzeciego mieszkania, przedstawiające najbardziej charakterystyczne elementy życia ulicy, stanowiące uzupełnienie opowieści o zmieniającej się rzeczywistości Polski i Polaków w czasie II wojny światowej i po zakończeniu niemieckiej okupacji.

07.09.2016 Wezwanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do usunięcia naruszenia prawa

W związku z zarządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2016 r. w sprawie połączenia państwowych instytucji kultury - Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 oraz utworzenia państwowej instytucji kultury – Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku wezwał w dniu dzisiejszym Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do usunięcia naruszenia prawa.

W ocenie Muzeum zarządzenie Ministra zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności art. 5a ust. 1 i 2 ustawy o muzeach. Zgodnie z tymi przepisami Muzeum może być łączone z innymi instytucjami kultury działającymi na podstawie przepisów o organizowaniu działalności kulturalnej, jeżeli połączenie nie spowoduje uszczerbku w wykonywaniu dotychczasowych zadań. Połączenie może nastąpić po pozytywnym zaopiniowaniu przez Radę do Spraw Muzeów.

Ministerstwo już wcześniej zapowiedziało, że nie wystąpiło i nie wystąpi o opinię Rady do Spraw Muzeów odnośnie planowanego połączenia tym samym naruszając ust. 2 art. 5a ustawy o muzeach. Jednocześnie w uzasadnieniu wezwania Muzeum wskazało szeroką argumentację, którą przedstawiano Ministerstwu już od momentu ukazania się obwieszczenia zamiaru o połączeniu Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku z Muzeum Westerplatte i Wojny 1939, w zakresie uszczerbku planowanego procesu łączenia instytucji dla wykonywania dotychczasowych zadań Muzeum II Wojny Światowej m.in. poprzez zagrożenie integralności zgromadzonych zbiorów oraz gotowej już wystawy stałej, nad którą zespół muzeum pracował przez osiem ostatnich lat. Powyższe prowadziłoby do uszczerbku w działalności Muzeum, o którym mowa w cytowanym przepisie.

Wskazano również, iż efekt w postaci oszczędności dla Skarbu Państwa, który wedle treści obwieszczenia Ministra planowano osiągnąć w drodze połączenia, nie zostałby uzyskany. Przeciwnie, połączenie obu instytucji, w szczególności tuż przed zakończeniem robót budowlanych na budowie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, doprowadziłoby do nieuzasadnionych istotnych wydatków dla Skarbu Państwa związanych z likwidacją Muzeum i koniecznością inwentaryzacji robót prowadzącą m.in. do potencjalnego wstrzymania prac na bliżej nieokreślony okres czasu, opóźnienie w realizacji inwestycji i związane z tym faktem niebagatelne koszty.

Z treściami zarządzeń Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dn. 6 września można zapoznać się w poniższych załącznikach. Dostępne są również na stronie BIP MKiDN.

Materiały do pobrania

06.09.2016 Multimedialny reportaż o wystawie głównej Muzeum

Wizualizacja Muzeum II Wojny Światowej. Studio Architektoniczne Kwadrat Sp. z o.o.

Wizualizacja Muzeum II Wojny Światowej. Studio Architektoniczne Kwadrat Sp. z o.o.

Gazeta Wyborcza Trójmiasto na bazie materiałów z katalogu wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej przygotowała multimedialny reportaż pokazujący historię powstawania Muzeum oraz kluczowe wydarzenia, jakie będą prezentowane w poszczególnych salach wystawy. Oprócz tekstów historycznych, opracowanych przez zespół pracowników Muzeum, znajdują się w nim archiwalne zdjęcia oraz eksponaty z kolekcji Muzeum. Jest on podzielony na działy opowiadające o historii powstania Muzeum oraz trzy główne bloki, na jakie dzieli się wystawa główna.

Zachęcamy do zapoznania się z materiałem.

02.09.2016 Wizyta rodzin Westerplatczyków na budowie Muzeum

Wizyta rodzin Westerplatczyków na budowie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Fot. Roman Jocher

Wizyta rodzin Westerplatczyków na budowie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Fot. Roman Jocher

Po raz kolejny gościliśmy rodziny obrońców Westerplatte podczas ich dorocznej wizyty w Gdańsku. Po raz pierwszy Muzeum uczestniczyło w przygotowaniu ich wizyty 5 lat temu, byli również gośćmi w 2012 r. podczas wmurowania kamienia węgielnego pod siedzibę Muzeum. W tym roku przyjęchały rodziny 16 żołnierzy walczących na Westerplatte, z którymi wspólnie przedstawiciele Muzeum uczestniczyli w obchodach rocznicy wybuchu wojny i złożyli hołd poległym obrońcom oraz majorowi H. Sucharskiemu. 2 września odwiedzili budowę Muzeum, gdzie spotkali się z Dyrekcją Muzeum oraz mieli okazję zobaczyć przyszłe sale wystawy stałej.

30.08.2016 Recenzenci wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej odrzucają zaproszenie do debaty

W oświadczeniu wydanym 29 sierpnia b.r. (zamieszczonym poniżej) autorzy recenzji wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej, napisanych na zamówienie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dr. hab. Piotr Niwiński, red. Piotr Semka i prof. dr hab. Jan Żaryn, odrzucili zaproszenie do publicznej debaty.  Zaproszenie takie wystosował 14 lipca b.r. dyrektor Muzeum II Wojny Światowej prof. dr hab. Paweł Machcewicz, a następnie prezydent Gdańska Paweł Adamowicz.


Pragniemy wyjaśnić, że w sposobie komunikowania się z Recenzentami, wbrew temu co twierdzą, nie było nic „osobliwego”. Od początku byliśmy otwarci na uzgodnienia dotyczące formy debaty. Oto fragment listu do Recenzentów wystosowanego 14 lipca przez dyrektora Pawła Machcewicza:  „Dyskusja wokół kształtu wystawy głównej Muzeum II Światowej powinna odbywać się w sposób maksymalnie przejrzysty dla opinii publicznej, tak by możliwa była ocena argumentów zarówno twórców wystawy głównej Muzeum, jak i jej krytyków. Jeżeli moje zaproszenie zostanie przez Pana przyjęte, będę się kontaktował w sprawie uzgodnienia jej terminu i formuły.”  Na list ten do tej pory nie nadeszła żadna odpowiedź.
Nigdy też nie stawialiśmy warunku, aby debata odbywała się pod auspicjami władz Gdańska. Pierwotnie liczyliśmy na to, iż dyskusję taką zorganizuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który jednak, wbrew początkowym zapowiedziom,  nie podjął takiej inicjatywy.

Recenzenci w swoim oświadczeniu odnoszą się również do artykułu Pawła Machcewicza i Rafała Wnuka „Muzeum zwykłych ludzi”, opublikowanego na łamach dodatku „Rzeczypospolitej”  - „Plus Minus” z 7 sierpnia  2016 r.  Zamieszczamy tekst tego artykułu, aby każdy czytelnik mógł wyrobić sobie zdanie zarówno na temat tego tekstu, jak i twierdzeń  Recenzentów.
Żałujemy, że Recenzenci nie chcą na forum publicznym skonfrontować swoich ocen z argumentami twórców Muzeum II Wojny Światowej.  Nie rozumiemy też dlaczego ich recenzje były przez wiele miesięcy utajnione i zostały ujawnione dopiero w lipcu br.,  w wyniku formalnego wniosku Prezydenta Gdańska złożonego na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Uważamy, że opinia publiczna powinna mieć prawo poznania argumentów wszystkich stron toczącej się dyskusji wokół Muzeum II Wojny Światowej.

Prof. dr hab. Paweł Machcewicz
Dr hab. Piotr M. Majewski
Dr Janusz Marszalec
Dr hab. Rafał Wnuk, prof. KUL  

Artykuł Pawła Machcewicza i Rafała Wnuka „Muzeum zwykłych ludzi”, opublikowany na łamach dodatku „Rzeczypospolitej”  - „Plus Minus” 7 sierpnia  2016 r.

Materiały do pobrania

19.08.2016 Komunikat dot. eksponatu Muzeum samochodzika-zabawki z Kalisza z 1939 r.

W związku z komentarzami powtarzanymi przez niektóre media, iż Muzeum II Wojny Światowej posiada w swojej kolekcji eksponat, który błędnie opisuje jako samochodzik - zabawkę wydobytą z ruin zbombardowanego Kalisza, informujemy, że mimo kwestionowania faktu bombardowania miasta w 1939 r., w cytowanej wyżej prasie, doznało ono zniszczeń, co dokumentują  fotografie, jak również relacje świadków. Strat tych w żaden sposób nie można jednak porównać z tym, co Niemcy wyrządzili miastu w sierpniu 1914 r.

Sugestie, że posiadany przez Muzeum II Wojny Światowej eksponat to egzemplarz zabawki produkowanej w ZSRR po 1947 r. nie mają żadnego uzasadnienia. Obiekt znajdujący się w naszych zbiorach został poddany gruntownym badaniom konserwatorskim, które nie wykazały żadnych śladów jego powojennego pochodzenia. Przedstawia on samochód chevrolet 157, który był przed wojną produkowany w Polsce, także jako zabawka, i różni się wieloma szczegółami od wspomnianego modelu ciężarówki ZIS. Podobieństwo do radzieckiej zabawki może mieć charakter zupełnie przypadkowy albo np. wynikać z faktu, iż Sowieci kopiowali z upodobaniem wzorce ze zdobytych przez siebie zakładów.