Wersje językowe: PL EN

31.07.2017 Nowe notacje ze świadkami historii na Białorusi

Notacje ze świadkami historii

Notacje ze świadkami historii

W lipcu delegacja Muzeum II Wojny Światowej przebywała na Białorusi. Pokłosiem tego wyjazdu jest 12 bezcennych nagrań ze świadkami historii.

Muzeum z zaangażowaniem realizuje misję docierania do świadków historii i miejsc związanych z II wojną światową. W dniach 15-21 lipca 2017 r., po wielu staraniach, zadanie to udało się zrealizować na Białorusi. Wszechstronnej pomocy udzieliły: Ambasada RP w Mińsku i Konsulat Generalny RP w Grodnie. Do realizacji projektu przychylnie ustosunkowały się m.in. Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ministerstwo Kultury Republiki Białorusi.

Był to pierwszy tego typu wyjazd przedstawicieli Muzeum na Białoruś. Odwiedzono miasta związane z polską historią takie jak Grodno, Skidel, Lida i Wołkowysk. W trakcie niespełna tygodniowego pobytu delegowani zrealizowali aż 12 notacji filmowych ze świadkami historii. Za niezwykle cenne należy uznać nagrania wykonane z żołnierzami należącymi do legendarnego partyzanckiego 77. Pułku Piechoty AK, a także z członkami powojennego podziemia antykomunistycznego.

Równie ważne okazały się relacje związane z tragicznymi przeżyciami ludności cywilnej podczas niemieckiej i sowieckich okupacji tamtych terenów. Do interesujących należy zaliczyć wspomnienia dowódcy czołgu walczącego m.in. z wojskami japońskimi w Mandżurii. Podczas wyjazdu wykonano także kilka wartościowych notacji filmowych w terenie, dokumentujących polską i żydowską historię odwiedzanych miejscowości.

Delegowanym udało się nawiązać istotne i perspektywiczne dla dalszej współpracy kontakty z muzeami historycznymi w Grodnie, Lidzie i Wołkowysku. Kolejny wyjazd na Białoruś zostanie zrealizowany już we wrześniu.

27.07.2017 W czwartkowych „Obrazach wojny” - Powstanie Warszawskie

Część wystawy poświęcona Powstaniu Warszawskiemu. Fot. Mikołaj Bujak

Część wystawy poświęcona Powstaniu Warszawskiemu. Fot. Mikołaj Bujak

Zapraszamy do wysłuchania programu w Radiu Gdańsk. Audycje powstają we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej.

goo.gl/zqEv4o

Powstanie Warszawskie było największą operacją militarną w ramach akcji „Burza”, a także największą bitwą przeprowadzoną przez siły powstańcze Polskiego Państwa Podziemnego w czasie II wojny światowej. Dla Niemców stanowiło największą i najtrudniejszą bitwę miejską, w jakiej przyszło im brać udział. Celem Powstania było wyzwolenie Warszawy przed nadejściem Armii Czerwonej i wystąpienie wobec wkraczających Sowietów w roli gospodarza stolicy.

Niezależnie od różnych ocen dotyczących samej decyzji o rozpoczęciu Powstania, trwająca 63 dni w Warszawie bitwa o Polskę stanowi jeden z najważniejszych przykładów heroicznej postawy narodu polskiego w walce z okupantem niemieckim. Duma z bohaterstwa Powstańców stanowi jeden z najistotniejszych elementów kształtowania naszej niepodległościowej tożsamości.

Cześć i Chwała Bohaterom!

25.07.2017 Obchody 73. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego

1 sierpnia 2017 r., o godz. 18.30 zapraszamy do Muzeum II Wojny Światowej

1 sierpnia 2017 r., o godz. 18.30 zapraszamy do Muzeum II Wojny Światowej

Dyrektor Muzeum, dr Karol Nawrocki zaprasza 1 sierpnia 2017 r., o godz. 18.30 na uroczyste obchody 73. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w Muzeum II Wojny Światowej. W programie wydarzenia m.in. otwarcie wystawy czasowej, projekcja filmu, promocja książki dla najmłodszych, projekt edukacyjny.

Wydarzenie rozpocznie się o godz. 18.30 uroczystym otwarciem wystawy czasowej „Warsaw Rising” przygotowanej przez Muzeum Powstania Warszawskiego. Anglojęzyczna wystawa ukazuje losy Warszawy i Polski w czasie II wojny światowej. Wzbogacono ją o archiwalne zdjęcia z tego okresu, prezentowane na 20 wielkoformatowych planszach.
 
W sali kinowej o godz. 19.00 zostanie wyświetlony film „Powstanie Warszawskie”, wyprodukowany przez Muzeum Powstania Warszawskiego przy współpracy Polskim Instytutem Sztuki Filmowej. Film to fabularyzowany dokument, powstały na bazie kronik filmowych BIP AK, koloryzowany i udźwiękowiony. Czas trwania ok. 90 min.

W dniu wydarzenia zapraszamy także do wzięcia udziału w promocji książki Krzysztofa Mitala „Powstanie Warszawskie. Pierwsze dni”. Książka jest barwną, interaktywną opowieścią dla najmłodszych, z wyborem punktów decyzyjnych i różnymi zakończeniami. Przy stoisku Wydawnictwa Meandry można będzie wysłuchać fragmentów publikacji i nabyć książkę.

W ramach obchodów Muzeum angażuje się również w projekt edukacyjny BohaterON–włącz historię! Zachęcamy wszystkich gości do odebrania w kasach Muzeum bezpłatnych kartek, na których warto napisać ciepłe słowa i życzenia dla Powstańców Warszawskich.

1 sierpnia 2017 (wtorek)
godz. 18.30  Muzeum II Wojny Światowej  
pl. W. Bartoszewskiego 1
(Wejście główne: schody od strony placu)  

PROGRAM:  
18.30 Otwarcie wystawy czasowej „Warsaw Rising”, przygotowanej przez Muzeum Powstania  Warszawskiego
19.00 Projekcja filmu „Powstanie Warszawskie”, powstałego na bazie kronik filmowych
- Promocja interaktywnej książki dla najmłodszych, Krzysztofa Mitala „Powstanie Warszawskie. Pierwsze dni”
- Edukacyjny projekt BohaterON–włącz historię! W Muzeum można odebrać bezpłatną kartkę  i napisać do Powstańców Warszawskich

20.07.2017 Dziś o 22:05 w audycji "Obrazy wojny" - Rzeź Wołyńska

Elementy wystawy dotyczące Rzezi Wołyńskiej. Fot. Mikołaj Bujak

Elementy wystawy dotyczące Rzezi Wołyńskiej. Fot. Mikołaj Bujak

Rzeź Wołyńska, antypolska czystka etniczna nacjonalistów ukraińskich. To temat dzisiejszego programu z cyklu "Obrazy wojny" w Radiu Gdańsk.

74 lata temu w Galicji Wschodniej, na Wołyniu i południowej Lubelszczyźnie nacjonaliści ukraińscy  dokonali rzezi ok. 100 tys. Polaków. Ofiarą tych niezwykle brutalnych mordów padały całe rodziny i wioski. Celem sprawców było całkowite „oczyszczenie” tego obszaru z osób polskiej narodowości.

Masakry Polaków na Wołyniu i Galicji Wschodniej dokonały oddziały podziemnej Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Wielu jej członków służyło wcześniej w kolaboracyjnych formacjach policyjnych i uczestniczyło u boku Niemców w mordowaniu Żydów.

Audycje powstają we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej.

13.07.2017 „Obrazy wojny” w Radiu Gdańsk

Portret Józefa Piłsudskiego. Ze zbiorów W. Kowalskiego

Portret Józefa Piłsudskiego. Ze zbiorów W. Kowalskiego

Tematem programu będzie: Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski – więźniowie specjalni gdańskiego więzienia 23-29.07.1917 r. Audycja realizowana we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej.

W nocy z 22 na 23 lipca 1917 r. brygadier Józef Piłsudski wraz ze swoim zastępcą, płk Kazimierzem Sosnkowskim zostali przewiezieni do Gdańska i osadzeni w tutejszym więzieniu. Kompleks więzienny mieści się w obrębie istniejących dziś ulic: Nowe Ogrody, 3-ego Maja, Kurkowa i Strzelecka.

Przyszłego Marszałka i jego zastępcę aresztowano po "kryzysie przysięgowym", gdy Józef Piłsudski i jego Legioniści odmówili złożenia przysięgi na wierność Niemcom. Piłsudski i Sosnkowski przebywali w areszcie do 29 lipca, skąd trafili do twierdzy w Magdeburgu.

POSŁUCHAJ AUDYCJI KLIKAJĄC TUTAJ!

12.07.2017 Adam Koperkiewicz doradcą dyrektora Muzeum II Wojny Światowej

Dyrektor MIIWŚ, dr Karol Nawrocki i doradca dyrektora, Adam Koperkiewicz. Fot. Mikołaj Bujak

Dyrektor MIIWŚ, dr Karol Nawrocki i doradca dyrektora, Adam Koperkiewicz. Fot. Mikołaj Bujak

Adam Koperkiewicz, wieloletni dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, historyk, laureat wielu programów stypendialnych dotyczących muzealnictwa został doradcą dyrektora Muzeum II Wojny Światowej. Adam Koperkiewicz będzie doradzał dyrektorowi Karolowi Nawrockiemu w kwestii ewaluacji wystawy głównej oraz muzealnych kontaktów międzynarodowych.

Adam Koperkiewicz jest absolwentem Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Uniwersytetu Gdańskiego oraz autorem ponad 40 publikacji w periodykach fachowych na tematy muzealnictwa i historii żeglugi oraz dwóch monografii: „Solen”, „Zegary okrętowe”.

W latach 1966-1976 prowadził działalność nauczycielską. Jednocześnie od 1973 wieloletni pracownik Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku, gdzie zainicjował i zrealizował, m.in. jedyną w Polsce kolekcję kopii dawnych przyrządów nawigacyjnych, kolekcję XVI – XVII wiecznych lawet okrętowych do dział wydobytych z wraka „Solena” (wspólnie z E. Śledziem); wystawy zagraniczne, na temat „Solena” w Muzeum „Wazy” w Sztokholmie i polskich badań podwodnych w Zatoce Gdańskiej w Kotce w Finlandii.

Od 1989 do 2015 kierował Muzeum Historycznym Miasta Gdańska. Odpowiedzialny za całokształt funkcjonowania wielooddziałowego muzeum zatrudniającego 130 pracowników o najwyższych kwalifikacjach zawodowych i naukowych, organizację prac budowlanych, konserwatorskich i adaptacyjnych do celów muzealnych i wystawienniczych: Dworu Artusa, Domu Uphagena, Muzeum Bursztynu, Twierdzy Wisłoujście, Muzeum Zegarów Wieżowych, Bramy Wyżynnej, Baszty na Zamorzu, organizację ponad 100 wystaw stałych i czasowych na terenie Muzeum i poza nim, w tym wystaw zagranicznych. Współpracujący w organizacji i przebiegu licznych wizyt zagranicznych i krajowych na szczeblu państwowym i rządowym w obiektach Muzeum.

Nagrodzony wieloma polskimi i zagranicznymi odznaczeniami, m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką „Za Opiekę nad Zabytkami”, Odznaką za zasługi dla Związku Kombatantów Rzeczpospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, Francuskim Narodowym Kawalerskim Orderem Zasługi. W 2004 otrzymał Nagrodę Miasta Gdańska w dziedzinie kultury – "Splendor Gedanensis" za organizację wystawy "Gdańsk dla Rzeczypospolitej". W 2009 otrzymał „Medal św. Wojciecha”, przyznawany przed Radę Mista Gdańska. W 2015 został odznaczony Estońskim Orderem „Pro Terra Marianum”.

11.07.2017 Prezydent RP upamiętnił ofiary Zbrodni Wołyńskiej

Prezydent RP upamiętnił ofiary Zbrodni Wołyńskiej

Prezydent RP upamiętnił ofiary Zbrodni Wołyńskiej

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda oddał dziś hołd i złożył wieniec przy gdańskim pomniku Pamięci Ofiar Eksterminacji Ludności Polskiej na Wołyniu.

Kwiaty pod pomnikiem złożył również m.in Dariusz Drelich, wojewoda pomorski, Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej Karol Nawrocki oraz przewodniczący "Solidarności" Piotr Duda. W uroczystości wzięło udział kilkadziesiąt osób.

W przemówieniu pod pomnikiem Andrzej Duda podkreślił, że 11 lipca jest "ważnym dniem, dniem narodowej pamięci o obywatelach II RP, na których dopuszczono się aktu ludobójstwa, co uczynili ukraińscy nacjonaliści"."Bez wątpienia celem tamtej wielkiej ludobójczej akcji było zniszczenie ludzi narodowości polskiej, było po prostu ich zgładzenie, wyeliminowanie" - powiedział prezydent.

"Cieszę się, że państwo polskie o nich pamięta" – zaznaczył Andrzej Duda.

- Jako naród, jako społeczeństwo, musimy o nich pamiętać i musimy zawsze o tym przypominać – nie po to, by podsycać niechęć wobec narodu ukraińskiego, absolutnie nie po to. Wręcz przeciwnie – musimy pamiętać o tym jako o ostrzeżeniu i musimy pamiętać jako o elemencie budowania dobrych relacji pomiędzy naszymi narodami, jak najlepszych. Musimy je budować na uczciwej pamięci i na nazywaniu spraw po imieniu – powiedział Andrzej Duda.

11 lipca 1943 r. ukraińscy nacjonaliści zaatakowali polską ludną cywilną w blisko stu miejscowościach na Wołyniu. Napad został zaplanowany i skoordynowany, tak aby wyspecjalizowane grupy morderców zaskakiwały, jak największą liczbę Polaków w trakcie niedzielnego nabożeństwa. Przeprowadzona tego dnia ludobójcza masakra na blisko 8 tys. przedstawicielach polskiej ludności cywilnej, przeszła do historii pod nazwą „krwawej niedzieli”. Była ona niewątpliwie jednym z najdramatyczniejszych rozdziałów trwającej kilka lat Zbrodni Wołyńskiej, w czasie której w wyjątkowo bestialski sposób (m.in. posługując się piłami, siekierami, widłami, kosami, nożami itp.) Ukraińcy pozbawili życia przynajmniej sto tysięcy Polaków. W męczarniach zadawanych przez dawnych sąsiadów ginęły także kobiety, dzieci i osoby starsze. Celem przeprowadzanych na masową skalę mordów ze szczególnym okrucieństwem, była eksterminacja polskiej ludności.

11 lipca 1943 r. to niewątpliwie jeden z najtragiczniejszych dni w całym okresie II wojny światowej. Pamięć o ofiarach Ludobójstwa Wołyńskiego to wyraz szacunku dla tysięcy naszych Rodaków brutalnie pozbawionych życia za to, że byli Polakami. Tysiące z nich nigdy nie doczekało się godnego pochówku. Dzisiaj „wołają do nas z grobów, których nie ma”.

11.07.2017 74 rocznica „Krwawej niedzieli” na Wołyniu

Ulotka Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

Ulotka Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Druk nakazujący wszystkim Polakom wraz z ich rodzinami opuszczenie w ciągu 24 godzin miejsc zamieszkania i opuszczenia ziemi ukraińskiej. "Niewykonanie nakazu potraktowane zostanie, jako wydanie na siebie wyroku śmierci". Ulotka podpisana UPA.

Przedstawiamy zdjęcia eksponatów dotyczących Rzezi Wołyńskiej, które już niedługo znajdą się na naszej wystawie głównej. Eksponaty pochodzą z Ostrówek, Woli Ostrowieckiej, miejscowości w których w nocy z 29 na 30 sierpnia 1943 r. zamordowanych zostało 1149 osób oraz Janowej Doliny, gdzie w Wielkanoc 1943 r. nacjonaliści ukraińscy wymordowali kilkuset Polaków a miejscowość doszczętnie spalono.

11 lipca 1943 r. ukraińscy nacjonaliści zaatakowali polską ludność cywilną w blisko stu miejscowościach na Wołyniu. Napad został zaplanowany i skoordynowany, tak aby wyspecjalizowane grupy morderców zaskakiwały jak największą liczbę Polaków w trakcie niedzielnego nabożeństwa. Przeprowadzona tego dnia ludobójcza masakra na blisko 8 tys. przedstawicielach polskiej ludności cywilnej, przeszła do historii pod nazwą „krwawej niedzieli”. Była ona niewątpliwie jednym z najdramatyczniejszych rozdziałów trwającej kilka lat Zbrodni Wołyńskiej, w czasie której w wyjątkowo bestialski sposób (m.in. posługując się piłami, siekierami, widłami, kosami, nożami itp.) Ukraińcy pozbawili życia przynajmniej sto tysięcy Polaków. W męczarniach zadawanych przez dawnych sąsiadów, ginęły także kobiety, dzieci i osoby starsze. Celem przeprowadzanych na masową skalę mordów ze szczególnym okrucieństwem, była eksterminacja polskiej ludności.

11 lipca 1943 r. to niewątpliwie jeden z najtragiczniejszych dni w całym okresie II wojny światowej. Pamięć o ofiarach Ludobójstwa Wołyńskiego to wyraz szacunku dla tysięcy naszych Rodaków brutalnie pozbawionych życia za to, że byli Polakami. Tysiące z nich nigdy nie doczekało się godnego pochówku. Dzisiaj „wołają do nas z grobów, których nie ma”.

Cześć i Pamięć Ofiarom Ludobójstwa Wołyńskiego na zawsze!

Eksponaty z naszych archiwów nieobecnych na naszej wystawie głównej:

Ulotka Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) nakazująca wszystkim Polakom wraz z ich rodzinami opuszczenie w ciągu 24 godzin miejsc zamieszkania i opuszczenia ziemi ukraińskiej. Niewykonanie nakazu potraktowane zostanie, jako wydanie na siebie wyroku śmierci. Ulotka podpisana UPA.

Dwa ścienne obrazy świętych: Matka Boska z Dzieciątkiem Jezus i Jezusa Chrystusa otrzymane w dzień ślubu przez rodziców darczyńcy Helenę i Włodzimierza Holec w dniu Zielonych Świat 1936 r. Pamiątki uratowane podczas ucieczki  z pożogi, jaką w Wielkanoc 1943 r. zgotowali nacjonaliści ukraińscy w Janowej Dolinie, gdzie wymordowano kilkuset Polaków, a miejscowość doszczętnie spalono.

Krzyż stojący z wizerunkiem Jezusa Chrystusa Ukrzyżowanego. Pamiątka uratowana podczas ucieczki  z pożogi, jaką w Wielkanoc 1943 r. zgotowali nacjonaliści ukraińscy w Janowej Dolinie, gdzie wymordowano kilkuset Polaków, a miejscowość doszczętnie spalono.

Pozostałe eksponaty to m.in. fragmenty obuwia, pasków, obrączka, gwóźdź, medaliki.



07.07.2017 Trump przypomniał światu kim są Polacy

Prezydent Donald Trump wygłosił przemówienie na placu Krasińskich w Warszawie. Towarzyszyła mu Małżonka, z którą złożył kwiaty przed Pomnikiem Powstania Warszawskiego. Fot. Grzegorz Jakubowski/KPRM

Prezydent Donald Trump wygłosił przemówienie na placu Krasińskich w Warszawie. Towarzyszyła mu Małżonka, z którą złożył kwiaty przed Pomnikiem Powstania Warszawskiego. Fot. Grzegorz Jakubowski/KPRM

 „Ci bohaterowie przypominają nam, że Zachód został ocalony dzięki krwi patriotów, że każde pokolenie ma w tej obronie do odegrania swoją rolę. I że każda piędź ziemi, każdy centymetr naszej cywilizacji jest tej obrony wart” – historyczne przemówienie prezydenta Stanów Zjednoczonych.

6 lipca 2017 r. Prezydent Stanów Zjednoczonych, Donald Trump wygłosił przemówienie na Placu Krasińskich w Warszawie. Było to wydarzenie historyczne na miarę berlińskich wystąpień prezydentów John'a F. Kennedy'ego(czerwiec 1963 r.) i Ronalda Reagana (czerwiec 1987 r.). Tym razem jednak centrum politycznego świata i dziejowego przełomu znalazło się nie w stolicy Niemiec, ale w stolicy Polski - Warszawie.

Prezydent Trump pokazał doniosłość i znaczenie naszej historii. W wystąpieniu głęboko zakorzenionym w dziejach Polski, oddał hołd poświęceniu i odwadze naszego narodu. Nie wahał się sięgnąć do najdramatyczniejszych okresów naszej przeszłości, w tym szczególnie do dziejów II wojny światowej. W swoim wystąpieniu prezydent Trump przedstawił niezłomność Polaków, która pozwoliła przetrwać najmroczniejsze momenty zewnętrznej opresji i terroru. Przypomniał że mamy prawo być narodem dumnym – z naszych bohaterów, z naszych osiągnięć i tożsamości oraz stanowimy ważną część Europy. Państwem o pięknej historii i doniosłej tradycji, wnoszącym do świata istotne wartości – w wymiarze duchowym, moralnym i kulturowym.

Poniżej publikujemy fragmenty przemówienia Prezydenta Stanów Zjednoczonych, w których w sposób szczególny podniósł kwestię bohaterskich losów Polaków w czasie II wojny światowej:

To ogromny zaszczyt stać w tym mieście – pod pomnikiem Powstania Warszawskiego – i zwracać się do narodu polskiego, będąc w Polsce, o jakiej marzyło tak wiele pokoleń: bezpiecznej, silnej i wolnej – powiedział Donald Trump podczas swojej wizyty w Polsce.

(…)

To moja pierwsza wizyta w Europie Środkowej w roli Prezydenta – jestem zachwycony, że odbywa się ona właśnie tutaj, w tym wspaniałym kraju. Polska jest w geograficznym sercu Europy, a co ważniejsze: w polskim narodzie widać duszę Europy. Wasz naród jest wielki, bo jesteście silni wspaniałym duchem.

Przez dwa stulecia Polska padała ofiarą ciągłych, brutalnych ataków. Ale mimo że jej ziemie była najeżdżane i okupowane, a państwo zniknęło nawet z mapy, nigdy nie udało się wymazać Polski z historii czy też z Waszych serc. W tych mrocznych czasach nie mieliście wprawdzie swojego kraju, ale nigdy nie straciliście swojej dumy.

Dlatego mówię dziś z prawdziwym podziwem: od pól i wsi, aż po wspaniałe katedry i miejskie place Polska żyje, Polska rozwija się, Polska zwycięża. Mimo wszelkich działań, które miały zmienić czy zniszczyć Wasz kraj, mimo opresji, trwaliście i zwyciężaliście.

Jesteście dumnym narodem Kopernika, Chopina i Św. Jana Pawła II. Polska jest krajem bohaterów. Jesteście narodem, który naprawdę wie, czego broni.

(…)

(…) Historia Polski to historia narodu, który nigdy nie stracił nadziei, nigdy nie dał się złamać i nigdy nie zapomniał, kim jest.

Jesteście narodem o ponadtysiącletniej historii. Granice waszego państwa wymazano z map na ponad jeden wiek – i zaledwie przed stu laty granice te zostały przywrócone.(...)

W 1920 r., w bitwie zwanej Cudem nad Wisłą, Polska zatrzymała sowiecką armię dążącą do podboju Europy.

Dziewiętnaście lat później, w 1939 r., znów zostaliście napadnięci – tym razem od zachodu przez nazistowskie Niemcy, a od wschodu przez Związek Radziecki. Pod podwójną okupacją naród polski przeżył nieopisaną gehennę: zbrodnię katyńską, Holokaust, warszawskie Getto i Powstanie w Getcie, zniszczenie pięknej stolicy i zagładę prawie jednej piątej ludności.

Kwitnąca żydowska społeczność – najliczebniejsza w Europie – została zredukowana niemal do zera w wyniku systematycznych nazistowskich mordów na żydowskich obywatelach Polski, a brutalna okupacja pochłonęła niezliczone ofiary.

Latem 1944 r. armie hitlerowska i radziecka szykowały się do stoczenia w Warszawie straszliwej krwawej bitwy. W piekle na ziemi, jakie im zgotowano, Polacy stanęli w obronie swojej Ojczyzny.

To dla mnie ogromny zaszczyt, że są obok mnie weterani i bohaterowie Powstania Warszawskiego. Oddajemy cześć Waszemu poświęceniu i przyrzekamy, że zawsze będziemy pamiętać Waszą walkę o Polskę i wolność.

Pomnik ten przypomina nam, że w straceńczej walce z uciskiem zginęło ponad 150 tys. Polaków. Po drugiej stronie Wisły wojska radzieckie zatrzymały się – i czekały. Przyglądali się, jak naziści brutalnie zrównują miasto z ziemią, mordując okrutnie mężczyzn, kobiety i dzieci.

Chcieli na zawsze unicestwić ten naród, zabijając w nim wolę przetrwania. Ale nikomu nie udało się zniszczyć odwagi i siły, które znamionują charakter Polaków.

Polski męczennik biskup Michał Kozal dobrze to wyraził słowami: 
Od przegranej orężnej bardziej przeraża upadek ducha u ludzi”.

 (…)

W sierpniu 1944 roku, tak jak teraz, Aleje Jerozolimskie były jedną z głównych arterii przecinających miasto ze wschodu na zachód.  Kontrola nad nią miała kluczowe znaczenie dla obu stron bitwy o Warszawę.  Wojsko niemieckie chciało ją przejąć jako najkrótszą drogę przemieszczania oddziałów na front i z frontu.

Dla członków Polskiej Armii Krajowej natomiast, możliwość przedostawania się na północ i na południe przez Aleje Jerozolimskie miała zasadnicze znaczenie dla utrzymania Śródmieścia, a tym samym utrzymania przy życiu samego Powstania.Noc w noc, pod obstrzałem broni maszynowej, Polacy znosili worki z piaskiem, by bronić swojego wąskiego przejścia w poprzek Alei Jerozolimskich. Dzień w dzień, wróg rozbijał je w drobny mak. Wtedy Polacy zrobili okop, a wkrótce – barykadę.  W ten sposób nieustraszeni powstańcy zaczęli przekraczać tę arterię.

To wąskie przejście zadecydowało o kontynuacji Powstania.  Mieszkańcy i powstańcy, ryzykując życiem, biegli tym wąskim przejściem, by nieść pomoc swojemu miastu.  „To było zaledwie kilka metrów” – wspominała młoda kobieta imieniem Greta.  „Ten śmiertelnie niebezpieczny fragment ulicy przesiąknięty był krwią posłańców, łączniczek i kurierów”.

Snajperzy brali ich na cel. Żołnierze wroga palili każdy budynek, a kiedy atakowali barykadę, wykorzystywali Polaków jako żywe tarcze dla swoich czołgów. Wróg nie ustawał w ataku na maleńki przyczółek cywilizacji, a Polacy nie ustawali w jego obronie.

Przesmyk przez Aleje Jerozolimskie wymagał ciągłej obrony, napraw i umocnień.  Ale wola obrońców, nawet w obliczu śmierci, była niezachwiana; przejście istniało do ostatnich dni Powstania. Nigdy nie zostało zapomniane, dzięki Polakom było zawsze dostępne.

Pamięć o ofiarach tego heroicznego wydarzenia woła do nas przez dziesięciolecia, a wspomnienia o obrońcach przejścia przez Aleje Jerozolimskie należą do najbardziej żywych.

Całe przemówienie prezydenta Donalda J. Trumpa przy Pomniku Powstania Warszawskiego na Placu Krasińskich

06.07.2017 "Obrazy wojny". Nowa audycja w Radiu Gdańsk powstająca we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej

Pamiątka po Aleksandrze Krzyżanowskim, ps. "Wilk". Fot. Dominik Jagodziński

Pamiątka po Aleksandrze Krzyżanowskim, ps. "Wilk". Fot. Dominik Jagodziński

Bohaterskie postawy i zdrady, walka, cierpienie, ale także życie codzienne i polityka. O tym wszystkim usłyszymy w audycji "Obrazy wojny", która powstaje przy merytorycznej współpracy z Muzeum II Wojny Światowej. 

Audycje będą prezentowane w każdy czwartek, o godz. 22:05, a po emisji będą dostępne na radiogdansk.pl

POSŁUCHAJ: Sukces i tragedia żołnierzy AK na Wileńszczyźnie. Operacja Ostra Brama

Audycje poprowadzi dziennikarka Radia Gdańsk Marzena Bakowska, absolwentka Instytutu Historii Uniwersytetu Gdańskiego.

FASCYNUJĄCE HISTORIE I NIEZNANE FAKTY

Każda audycja będzie poświęcona konkretnemu wydarzeniu. Przedstawimy między innymi Zbrodnię Wołyńską, Powstanie Warszawskie, represje wobec Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku. Mówić będziemy także o powszechnie mniej znanych faktach, np. operacji NKWD wymierzonej w Polaków w latach 1937-38 oraz pobycie w gdańskim areszcie Józefa Piłsudskiego w 1917 roku.

6 lipca, w pierwszej audycji, przybliżymy operację Ostra Brama, której celem było zdobycie Wilna przez żołnierzy Armii Krajowej w lipcu 1944 roku. Z jednej strony był to sukces, ale z drugiej zdrada rzekomych sojuszników z Armii Czerwonej. O walkach w Wilnie i ich skutkach opowie prof. Piotr Niwiński z Uniwersytetu Gdańskiego. Pojawią się także głosy świadków wydarzeń: Tadeusza Bieńkowicza, pseudonim "Rączy", oraz prof. Władysława Zajewskiego, historyka i poety, który urodził się w Wilnie.

"POLSCY ŻOŁNIERZE NA KOLANACH WCHODZILI DO BYDLĘCYCH WAGONÓW"

- Jestem jednym z niewielu żyjących jeszcze świadków, który na własne oczy widział jak zapędzono żołnierzy Armii Krajowej do wagonów, takich jakimi wywoziło się ludzi na Sybir - mówi prof. Zajewski, który w lipcu 1944 roku miał 14 lat. Opowiedział, jak na kolanach polscy powstańcy wchodzili do wagonów. To miało ich poniżyć, mimo że w czasie walk byli sojusznikami Armii Czerwonej.

W Muzeum II Wojny Światowej są eksponaty związane z operacją Ostra Brama. - Jeden jest szczególny. To rogatywka, którą nosił jeden z żołnierzy, który zawiesił 13 lipca 1944 roku polską flagę na wieży zamkowej - mówi Waldemar Kowalski, kierownik Działu Dokumentacji Filmowej.

Źródło: Radio Gdańsk, autor: Marzena Bakowska.