Wersje językowe: PL EN

27.09.2017 78. rocznica powstania Polskiego Państwa Podziemnego

Obchody 78. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego

Obchody 78. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego

28 września 2017 zapraszamy do Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku na obchody 78. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego.

Organizatorzy:
Okręg Pomorski Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

dr Karol Nawrocki: dyrektor MIIWŚ w Gdańsku
prof. Jerzy Grzywacz: prezes Okręgu Pomorskiego ŚZ ŻAK
dr Marek Lasota: dyrektor Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa „Nila” w Krakowie

Miejsce i czas:
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, pl. W. Bartoszewskiego 1
28 września 2017 r. (poziom -3; cz. 1: sala konferencyjna, cz. 2: sala kinowa)
godz. 10.30–14.30

Program:
10.30 – „O Panie, któryś jest na niebie” (modlitwa obozowa Armii Krajowej)

10.35 – przywitanie Gości (i prowadzenie uroczystości) dr Tomasz Szturo (MIIWŚ)

10.40 – okolicznościowe wystąpienie dr. Karola Nawrockiego (dyrektora MIIWŚ)

10.50 – wystąpienie prof. Jerzego Grzywacza (prezesa Okręgu Pomorskiego ŚZ ŻAK) „Zawiszacy – najmłodsza grupa Szarych Szeregów w walce o wolną Polskę”

11.05 – „Dziś do Ciebie przyjść nie mogę” (Kołysanka Leśna Armii Krajowej)

11.10 – wystąpienie Pana Eugeniusza Wrochny (żołnierza AK, Okręg kielecko-radomski) „Rozbicie więzienia w Kielcach w sierpniu 1945 r.”

11.25 – „Naprzód do boju Żołnierze!” (hymn Armii Krajowej)

11.30 – uroczyste podpisanie porozumienia o współpracy pomiędzy Muzeum AK w Krakowie i MIIWŚ w Gdańsku (dr Karol Nawrocki, dr Marek Lasota)

11.40 – wykład dr. Marka Lasoty (Muzeum AK w Krakowie): „Podziemne Wojsko okupowanej Polski (Służba Zwycięstwu Polski/Związek Walki Zbrojnej-Armia Krajowa)”

12.20 – zakończenie uroczystości oficjalnych (dr Karol Nawrocki, dyrektor MIIWŚ)

12.25 – zaproszenie młodzieży trójmiejskich szkół im. Armii Krajowej na film „Wyklęty” (dr Marek Szymaniak MIIWŚ)

12.30 – uroczysty obiad dla Gości (poziom 4); projekcja filmu „Wyklęty” dla młodzieży, wstęp przed filmem dr Marek Szymaniak (MIIWŚ): sala kinowa poziom -3

14.30 – wspólne zdjęcie uczestników uroczystości przed Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

14.40 – pożegnanie.

Obchody 78. rocznicy

powstania Polskiego Państwa Podziemnego

w Muzeum  II Wojny Światowej

w Gdańsku

26.09.2017 Projekcja filmów "The Unconquered" ("Niezwyciężeni") i "Wielka droga"

"The Unconquered" ("Niezwyciężeni")

"The Unconquered" ("Niezwyciężeni")

27 września 2017 r. o godz. 14.00 w sali kinowej Muzeum II Wojny Światowej, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku zaprezentuje dwa wyjątkowe filmy - „The Unconquered” i „Wielka droga”.

„The Unconquered” (polski tytuł „Niezwyciężeni”) to krótka animacja o współczesnej historii Polski. Film, stworzony na zamówienie IPN, powstał w dwóch wersjach językowych - polskiej i angielskiej. Ten krótki, nowoczesny film podkreśla rolę jaką odegrała Polska w II wojnie światowej oraz ukazuje nasz wkład w obalenie ustroju komunistycznego. Film jest skierowany także do widza zagranicznego, nieznającego polskiej historii najnowszej.

Treści pokazane w „Niezwyciężonych” mają swoje rozwinięcie na specjalnie przygotowanej stronie internetowej i w projektach edukacyjnych.

„Wielka droga” (czas trwania 87 min.) to polsko-włoski film fabularny z 1946 roku. Został wyprodukowany przez Ośrodek Kultury i Prasy II Korpusu Polskiego. W tworzeniu obrazu brała udział plejada gwiazd polskiego przedwojennego kina. Film powstawał w jednym z największych studiów filmowych na świecie, rzymskim „Cinecittà”. W filmie znalazły się także zdjęcia dokumentalne z 1939 roku i lat następnych (m. in. z Bitwy o Monte Cassino).

Ze względu na pokazanie prawdy historycznej w gorącym powojennym okresie ten atrakcyjny fabularnie i wizualnie, kręcony z rozmachem obraz nie mógł być wyświetlany w komunistycznej Polsce. Dyskwalifikowało go jednoznaczne przesłanie: Polacy wyrwali się z sowieckich łagrów, by walczyć z Niemcami u boku aliantów; aby wrócić do wolnej Ojczyzny przyjdzie im być może znów walczyć.

Główni bohaterowie to Adam i Irena, którzy poznali się jeszcze przed wojną we Lwowie (usłyszymy tu bałak, czyli przedwojenną lwowską gwarę). Wrzesień 1939 zniszczył ich nadzieje i plany – trafili do łagrów. Formowanie oddziałów gen. Andersa jest dla nich ratunkiem z otchłani, spotykają się ponownie. Ich pełne zwrotów losy związane są z szlakiem II Korpusu.

Film był przez wiele dziesięcioleci kompletnie nieznany polskiemu widzowi, choć był chętnie oglądany w wielu krajach. Obecnie mamy możliwość poznać to stare-nowe dzieło i wspólnie przeżyć losy bohaterów oglądane na dużym ekranie.

22.09.2017 Błędy na wystawie głównej. Weterani protestują

14 września br. do Muzeum wpłynęło pismo Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, w którym jego prezes, prof. dr hab. Leszek Żukowski, wyraził swój protest przeciw obecności w treści wystawy głównej nieprawdziwej informacji o liczebności oddziałów podziemnej Armii Krajowej. Oto treść listu:

Czuję się w obowiązku zaprotestować przeciwko umieszczeniu w ekspozycji muzealnej kłamliwego tekstu oceniającego szeregi podziemnej Armii Krajowej na 35-40 tys. żołnierzy. Powszechnie wiadomo, że siły zbrojne Polskiego Państwa Podziemnego liczyły ok. 380-400 tys. żołnierzy- ochotników i stanowiły największą formację ruchu oporu w okupowanej Europie. W roku 1944 tylko w partyzanckich oddziałach leśnych walczyła z bronią w ręku podana przez Was liczba żołnierzy.

Prosimy o natychmiastowe sprostowanie błędów oraz wyciągnięcie konsekwencji personalnych wobec winnych rażącego zaniedbania. Ponadto dodajemy, że znaczna część oddziałów Batalionów Chłopskich oraz część sił NSZ podporządkowała się strukturom AK.

Jest nam przykro, że na błąd w ekspozycji zwracają uwagę głównie odwiedzający Muzeum.

Prezes Zarządu Głównego ŚZŻAK
prof. dr hab. Leszek Żukowski

Odpowiedzi na pismo udzielił 18 września br. Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej, dr Karol Nawrocki pisząc:

Szanowny Panie Prezesie,

Jako zawodowy historyk i dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, nie mam żadnych wątpliwości w sprawie absolutnie wyjątkowej roli, jaką odgrywała Armia Krajowa w walce toczonej z okupantami ziem polskich, w obronie niepodległego bytu Rzeczypospolitej Polskiej. Wojskowy fenomen AK przejawiał się nie tylko w wielości form prowadzonej przez nią walki, daleko wykraczającej poza działania zbrojne (wywiad, propaganda, łączność, legalizacja, szkolenie kadr), ale wyrażał się również w jednoczeniu w jej ochotniczych szeregach różnych formacji zbrojnych reprezentujących rozproszone struktury konspiracyjne. Dowództwu ZWZ-AK podporządkowywały się zarówno setki lokalnych grup i oddziałów, jak i struktury wojskowe o charakterze ogólnokrajowym, stanowiące ramię zbrojne polskich niepodległościowych podziemnych sił politycznych: Bataliony Chłopskie (ludowcy), Gwardia Ludowa Wolność, Równość, Niepodległość (socjaliści), czy Narodowa Organizacja Wojskowa (narodowcy). Ten fakt posiada ogromne znaczenie w szacowaniu stanów osobowych podporządkowanej rządowi polskiemu na uchodźstwie konspiracyjnej armii Polskiego Państwa Podziemnego. Pozwala on na stwierdzenie, iż w pierwszej połowie 1944 r. scalona Armia Krajowa liczyła ponad 350 tysięcy żołnierzy (w tym ok. 10 tys. oficerów).

Niestety przygotowanej właśnie w ten sposób pełnej informacji o stanach osobowych służby czynnej Sił Zbrojnych w Kraju, rzeczywiście zabrakło na oprotestowanym przez Pana Prezesa fragmencie ekspozycji stałej w MIIWŚ w Gdańsku. Mało tego, jest on pozbawiony również informacji o ponad trzystu skoczkach spadochronowych („cichociemnych"), którzy byli zrzucani na teren okupowanej Polski, jako świetnie wyszkolone wsparcie kadrowe szeregów Armii Krajowej. Wreszcie, zabrakło tu także miejsca na podkreślenie wyjątkowości AK, podanie przykładów wyróżniających tę formację na tle innych wojsk podziemnych czasu okupacji niemieckiej.

W pełni podzielam więc Pańskie krytyczne zdanie w sprawie treści tablicy poświęconej silom zbrojnym podziemnego państwa polskiego, umieszczonej w sekcji, gdzie opowiada się o konspiracji wojskowej na terenie okupowanej przez Niemców Europy. Jest dla mnie rzeczą oczywistą, iż w tej części wystawy stałej, Armia Krajowa powinna zajmować miejsce szczególne, jako podziemne wojsko prowadzące walkę z okupantem na „skalę niespotykaną w innych okupowanych krajach Europy". Wyrazem takiego właśnie potraktowania polskiego wysiłku zbrojnego w kraju poddanym zbrodniczemu niemieckiemu totalitaryzmowi, powinno być wyraźne i jak najbardziej precyzyjne wyeksponowanie liczby żołnierzy wchodzących w skład scalonego polskiego wojska podziemnego - zbrojnego ramienia Polski Walczącej. Mało tego, uważam również, że ta informacja powinna pojawić się nawet w sytuacji, kiedy opis dotyczyłby szacunków odnoszących się tylko do liczby uzbrojonych żołnierzy operujących w partyzanckich oddziałach leśnych. Tytuł krytycznie recenzowanego przez Pana tekstu („Partyzantka polska. Siły zbrojne podziemnego państwa"), nie pozwala jednak na uznanie, iż z taką sytuacją mamy do czynienia w tym wypadku. W związku z powyższym w pełni uznaję zasadność sformułowanego przez Pana Prezesa protestu.

Ta sprawa była mi już zresztą znana wcześniej. Stanowi ona jeden z wielu przykładów szerszego problemu, który sprowadza się do wielokrotnie publicznie sygnalizowanej już przeze mnie potrzeby wprowadzenia zmian na wystawie stałej Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Pragnę Pana również zapewnić o podjęciu przeze mnie zdecydowanych kroków zmierzających do wprowadzenia sugerowanych między innymi przez Pana koniecznych zmian na wystawie stałej. Nie chcąc być gołosłownym, chciałbym poinformować o powołaniu przeze mnie jako dyrektora MIIWS w Gdańsku Zespołu ds. ewaluacji wystawy stałej. Jego zadaniem jest m.in. przygotowanie nowej treści tablicy w miejscu, gdzie opowiadana jest historia Armii Krajowej, niespotykanego nigdzie indziej fenomenu wojskowego z okresu II wojny światowej.

Natomiast w odniesieniu do Pańskiej prośby dotyczącej „natychmiastowego wyciągnięcia konsekwencji personalnych wobec winnych rażącego zaniedbania" w postaci sprowadzenia szacunku dotyczącego liczebności sil zbrojnych podziemnego państwa na wiosnę 1944 r. do liczby 35-40 tys., muszę poinformować o braku takiej możliwości, bowiem autor tej części wystawy, dr Janusz Marszalec, nie jest już pracownikiem MIIWS.

Zmiany na wystawie stałej Muzeum, wśród nich również ta o której wspomina Pan Prezes, zostanie wprowadzona do końca grudnia 2017 r.

Z poważaniem
p.o. Dyrektor
Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
dr Karol Nawrocki

Materiały do pobrania

20.09.2017 Wystawa „Wojsko Polskie w obiektywie Henryka Poddębskiego"

Wystawa „Wojsko Polskie w obiektywie Henryka Poddębskiego"

Wystawa „Wojsko Polskie w obiektywie Henryka Poddębskiego"

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
dr Karol Nawrocki

zaprasza na otwarcie wystawy czasowej
"Wojsko polskie w obiektywie Henryka Poddębskiego"

22 września 2017 (piątek)
godz. 11.00, sala wystaw czasowych (poziom -3)

Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejście główne: schody od strony placu

W zbiorach Muzeum II Wojny Światowej znajduje się kolekcja ponad 260 unikatowych zdjęć, wykonanych przez przedwojennego warszawskiego fotografa - Henryka Poddębskiego. Fotografie te są wyjątkowe, gdyż przedstawiają polskie oddziały pancerne, kawalerię, lotnictwo i jednostki saperskie na ostatnich ćwiczeniach przeprowadzonych tuż przed wybuchem II wojny światowej oraz ze względu na ich szczególne walory artystyczne. Ich wartość historyczną podnosi fakt, że zarówno przed wojną, jak i po jej zakończeniu, nie były one prezentowane szerszej publiczności.

20.09.2017 75-lat Narodowych Sił Zbrojnych

 75-lat Narodowych Sił Zbrojnych

75-lat Narodowych Sił Zbrojnych

Muzeum II Wojny Światowej wraz ze współorganizatorami zaprasza na uroczystości związane z 75-leciem Narodowych Sił Zbrojnych.

W programie m.in.
Prezentacja historyczna "Zarys działalności NSZ"
Występ uczniów SP 65 w Gdańsku

22 września 2017
godz. 19.00 (poziom -3)

Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejście główne: schody od strony palcu

20.09.2017 Spotkanie z Kajetanem Rajskim

Kajetan Rajski spotkanie w Muzeum II Wojny Światowej

Kajetan Rajski spotkanie w Muzeum II Wojny Światowej

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
dr Karol Nawrocki

zaprasza na spotkanie z Kajetanem Rajskim
Od Armii Krajowej do Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”

Prelekcja odbędzie się:
23 września 2017 r. (sobota)
godz. 16.00, sala kinowa (poziom -3)
Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejście główne: schody od strony placu

Kajetan Rajski – student prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, student teologii na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie (Collegium Joanneum), redaktor naczelny kwartalnika „Wyklęci”. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę za zasługi w działalności na rzecz upamiętniania historii Polski.

18.09.2017 17/18 września 1939 - brawurowa ucieczka okrętu podwodnego ORP „Orzeł”

ORP „Orzeł” zacumowany przy nabrzeżu w gdyńskim porcie, 10 lutego 1939 r.

ORP „Orzeł” zacumowany przy nabrzeżu w gdyńskim porcie, 10 lutego 1939 r. „Morze i Kolonie” z marca 1939 r. (zbiory Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku).

W nocy z 17 na 18 września 1939 załoga „Orła” przystąpiła do realizacji planu ucieczki z Tallinna, gdzie był internowany i rozbrojony. Przygotowaniami do tej operacji kierował por. Andrzej Piasecki. Polskim marynarzom udało się wyprowadzić w pole Estończyków.

Zanim do tego doszło, 4 września 1939 dowodzony przez kmdr. ppor. Henryka Kłoczkowskiego polski okręt podwodny ORP „Orzeł” opuścił dotychczasowy sektor patrolowania pod Helem i udał się na wody w okolicach Gotlandii. Tam 8 września zachorował dowódca okrętu, a ponadto stwierdzono poważną awarię (pęknięcie cylindra sprężarki), której załoga nie była w stanie usunąć własnymi siłami. W związku z tym, kmdr Kłoczkowski, za zgodą dowództwa floty, podjął decyzję o zejściu z pokładu w neutralnym porcie, w którym także miano usunąć awarię. „Orzeł” skierował się do estońskiego Tallinna, gdzie dotarł 14 września w godzinach wieczornych.

Po wejściu okrętu do portu, chory Kłoczkowski został odwieziony do szpitala, a uszkodzona sprężarka wymontowana i odesłana do naprawy. Dowodzenie „Orłem” przejął dotychczasowy zastępca dowódcy, kpt. marynarki Jan Grudziński. 15 września władze Estonii, pod naciskiem Niemiec, podjęły bezprawną decyzję o internowaniu i rozbrojeniu okrętu. Wymontowane zostały zamki z dział, wyładowano amunicję artyleryjską i 10 torped, zabrano także mapy, zaś kapitan Grudziński, przewidując zajęcie „Orła” przez Estończyków, zniszczył wszystkie tajne dokumenty.

Polscy marynarze nie chcąc pozwolić na całkowite rozbrojenie i zatrzymanie okrętu, a tym samym na utratę możliwości dalszej walki z niemiecką Kriegsmarine, podjęli decyzję o ucieczce z Tallinna. Przygotowaniami do tej operacji kierował por. Andrzej Piasecki. Poszczególni członkowie załogi otrzymali do wykonania określone zadania, takie jak: podpiłowanie cum, zbadanie głębokości toru wodnego na przewidywanej trasie ucieczki, przeprowadzenie rozpoznania w porcie i zlokalizowanie stanowisk artylerii i reflektorów oraz ustalenie przebiegu sieci elektrycznej. Uszkodzono również dźwig zdejmujący z pokładu „Orła” torpedy i opóźniono przekazanie Estończykom istotnych części silników okrętowych, zachowując je dzięki temu w pełnej gotowości i sprawności. Wyznaczeni członkowie załogi nawiązali bliższą znajomość z estońskimi wartownikami, stojącymi na posterunku w pobliżu polskiego okrętu, osłabiając w ten sposób ich czujność.

W nocy z 17 na 18 września załoga „Orła” przystąpiła do realizacji planu ucieczki. Spowodowano zwarcie w instalacji elektrycznej, w wyniku czego w całym porcie zgasły światła, obezwładniono strażników, przecięto cumy i padł rozkaz: „Oba motory – całą naprzód”. Idący w ciemnościach okręt, wszedł dziobem na ostrogę falochronu, jednak po chwili udało mu się zejść z przeszkody. Wtedy w jego kierunku zaczęły strzelać estońskie karabiny maszynowe, a kiedy płynął wąskim, płytkim i długim na milę kanałem wyjściowym z portu, ostrzał rozpoczęła bateria artylerii nadbrzeżnej. Jednakże żaden z ciężkich pocisków nie trafił w polski okręt, który zdołał wyjść na wody Zatoki Fińskiej i zanurzyć się.

Do 7 października ORP „Orzeł”, pozbawiony map, ksiąg nawigacyjnych, kompasu i częściowo rozbrojony, operował na wodach Bałtyku. 21 września okręt zbliżył się do Gotlandii, gdzie wysadzono na ląd dwóch estońskich wartowników, zmuszonych do wejścia na pokład w Tallinnie. 7 października kpt. Grudziński podjął decyzję o opuszczeniu Bałtyku, w nocy z 8 na 9 października okręt rozpoczął przejście przez cieśniny duńskie, 12 października wszedł na wody Morza Północnego, a dwa dni później, kończąc szczęśliwie swoją niezwykłą eskapadę, zacumował w brytyjskiej bazie Royal Navy w Firth of Forth.    

17.09.2017 17 września 1939 r. Związek Sowiecki zaatakował Polskę

Fot. Mikołaj Bujak

Fot. Mikołaj Bujak

17 września 1939 r. około godziny czwartej nad ranem Związek Sowiecki zbrojnie zaatakował Polskę. W ten sposób Stalin wywiązał się z sierpniowego, tajnego porozumienia z Hitlerem (pakt Ribbentrop-Mołotow), które przewidywało wspólną agresję na Rzeczpospolitą, zajęcie i podział jej terytorium oraz faktyczną likwidację państwa polskiego. III Rzesza i ZSRS na przestrzeni nieco ponad 2 tygodni zapoczątkowały w ten sposób wybuch II wojny światowej.

Przed samym atakiem, komisarz spraw zagranicznych ZSRS Wiaczesław Mołotow odczytał ambasadorowi RP w Moskwie Wacławowi Grzybowskiemu krótką notę, w której nie wspominając ani słowem o antypolskiej zmowie Stalina z Hitlerem, za powód wkroczenia wojsk sowieckich do Polski i unieważnienia polsko-sowieckiej umowy o nieagresji podawał „wewnętrzne bankructwo państwa polskiego” i „troskę Rządu Sowieckiego o zamieszkującą terytorium Polski pobratymczą ludność ukraińską i białoruską”.

Armia Czerwona uderzyła na Polskę na całej długości wschodniej granicy II RP (ponad 1400 km). Inwazję poprzedziło szczegółowe wywiadowcze rozpoznanie potencjału militarnego polskich sił wojskowych i przygotowanie zakrojonych na szeroką skalę aresztowań polskiej elity państwowej. Atak został przeprowadzony z ogromną siłą na dwóch frontach. Polakom zacięcie zmagającym się od 1 września z armią III Rzeszy został wbity nóż w plecy. Sytuację dodatkowo pogarszała dyrektywa Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego o unikaniu walk z jednostkami ACz i wycofywaniu oddziałów WP do Rumunii i na Węgry.

17 września 1939 r. w Polsce rozpoczęła się okupacja sowiecka, która w niedługim czasie doprowadziła do ludobójstwa w Katyniu i masowych deportacji Polaków na wschód. Poza tym ta data to symboliczny początek trwałej utraty Kresów Wschodnich i pozbawienia Rzeczypospolitej niepodległości na kilkadziesiąt następnych lat.      

16.09.2017 Promocja książki i projekcja filmu o Operacji Antypolskiej NKWD

Promocja książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938" Tomasza Sommera. Fot. Mikołaj Bujak

Promocja książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938" Tomasza Sommera. Fot. Mikołaj Bujak

Gośćmi Muzeum II Wojny Światowej byli Tomasz Sommer i Mirosław Majeran autorzy filmu „Rozstrzelać Polaków…”. Przed pokazem filmowym odbyła się promocja książki Tomasza Sommera "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938".

Książka Tomasza Sommera dotyczy Operacji Antypolskiej przeprowadzonej przez NKWD w latach 1937-1938. 80 lat temu ludowy komisarz spraw wewnętrznych ZSRS Nikołaj Jeżow wydał rozkaz operacyjny nr 00485, na podstawie którego mniejszość polska zamieszkująca tereny ówczesnego Związku Sowieckiego poddana została systematycznemu ludobójstwu. Był to pierwszy akt terroru skierowanego przeciwko narodowi polskiemu zaplanowany i bezwzględnie przeprowadzony jeszcze przed nadejściem II wojny światowej.

Ten temat porusza również film dokumentalny „Rozstrzelać Polaków. Zmilczana historia pierwszego ludobójstwa II Wojny Światowej popełnionego na Polakach w Związku Sowieckim w latach 1937-1938”. Tomasz Sommer i Mirosław Marejan prezentują w nim najważniejsze fakty, dokumenty i miejsca związane ze zbrodnią dokonaną na Polakach. Po pokazie autorzy opowiadali o warunkach powstawania filmu i przedstawionych w nim relacjach historyków.

15.09.2017 Koncert współczesnych utworów patriotycznych

Koncert Lecha Makowieckiego i zespołu "Zayazd". Fot. Mikołaj Bujak

Koncert Lecha Makowieckiego i zespołu "Zayazd". Fot. Mikołaj Bujak

15 września 2017 r. w Muzeum II Wojny Światowej odbył się koncert Lecha Makowieckiego i zespołu "Zayazd". Występ upamiętniał 78. rocznicę agresji ZSRS na Polskę.

Lech Makowiecki należy do grona bardów współczesnej piosenki patriotycznej. Jego kompozycje są mocno zakorzenione w polskiej historii i z powodzeniem odwołują się do rodzimej kultury i tradycji. Utwory Lecha Makowieckiego rekonstruują najszlachetniejsze i najdramatyczniejsze momenty z naszej przeszłości, poruszając takie zagadnienia jak m.in. zbrodnia katyńska, tragedia Powstania Warszawskiego czy bitwa pod Monte Casino.

W jego utworach znajdziemy wizerunki polskich władców, bohaterów, męczenników, ale również interesujący obraz współczesności, przedstawiony z pewną dozą artystycznej ironii. Twórczość Lecha Makowieckiego i zespołu „Zayazd” to połączenie pozytywnej energii z elementami skłaniających do refleksji. Lech Makowiecki konsekwentnie upomina się o polską tożsamość historyczną, dowodząc, że patriotyzm może być źródłem cennej inspiracji artystycznej.

12.09.2017 Promocja książki Jerzego Platajsa „Zbrodnia Katyńska”

Książka Jerzego Platajsa, „Zbrodnia Katyńska. Zeznania świadków przed polskimi sądami wojskowymi (1943-1946)”.

Książka Jerzego Platajsa, „Zbrodnia Katyńska. Zeznania świadków przed polskimi sądami wojskowymi (1943-1946)”.

W czwartek, 14 września Muzeum II Wojny Światowej zaprasza na promocję książki Jerzego Platajsa „Zbrodnia Katyńska. Zeznania świadków przed polskimi sądami wojskowymi (1943-1946)”.

14 września 2017 (czwartek)
godz. 17.00, sala kinowa (poziom -3)
Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejście główne: schody od strony placu

Jerzy Platajs - historyk, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik Wydziału Zagranicznego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, zajmujący się m.in. sprawami związanymi z upamiętnianiem ofiar zbrodni katyńskiej. Autor artykułów naukowych o tematyce katyńskiej.

Opis bibliograficzny: Jerzy Platajs, Zbrodnia Katyńska. Zeznania świadków przed polskimi sądami wojskowymi (1943-1946), Gdańsk 2016, ss. 443, ISBN 978-83-63029-75-3

Książkę można nabyć w sklepiku muzealnym, na poziomie -3

WSTĘP WOLNY

Promocja książki odbędzie się w ramach cyklu wydarzeń upamiętniających polskie ofiary sowieckiego ludobójstwa 1937-1940.

Szczegóły:
http://bit.ly/2wUXCCd

12.09.2017 Koncert Lecha Makowieckiego i zespołu „Zayazd”

Koncert Lecha Makowieckiego i zespołu „Zayazd”.

Koncert Lecha Makowieckiego i zespołu „Zayazd”.

W piątek, 15 września Muzeum II Wojny Światowej zaprasza na koncert Lecha Makowieckiego i zespołu „Zayazd”, upamiętniający 78. rocznicę agresji ZSRS na Polskę.

Lech Makowiecki jest twórcą multimedialnym, od lat realizującym swoją wizję edukacji patriotyczno-historycznej młodego pokolenia. Jego trzy ostatnie, autorskie płyty: "Katyń 1940" (premierowe ballady wojenne), "Patriotyzm" (ballady o Wolności i Prawdzie), „Obudź się Polsko” (kontynuacja obu w/w) są przykładem nowocześnie podanej  historii Polski.

15 września 2017 (piątek)
godz. 19.00, sala konferencyjna (poziom -3)
Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejście główne: schody od strony placu

Koncert odbędzie się w ramach cyklu wydarzeń upamiętniających polskie ofiary sowieckiego ludobójstwa 1937-1940.

Szczegóły: http://bit.ly/2wUXCCd

WSTĘP WOLNY

12.09.2017 Spotkanie z Tomaszem Sommerem w ramach promocji książki i pokazu filmowego

Okładka książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938".

Okładka książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938".

W sobotę, 16 września Muzeum II Wojny Światowej zaprasza na promocję książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938" i prezentację filmu dokumentalnego „Rozstrzelać Polaków…”.

Promocja książki:
Spotkanie z Tomaszem Sommerem, autorem książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938".
Rozmowę poprowadzi dr Marek Szymaniak (MIIWŚ)
godz. 16.00, sala kinowa (poziom -3)

Prezentacja filmu:
Projekcja filmu dokumentalnego „Rozstrzelać Polaków. Zmilczana historia pierwszego ludobójstwa II Wojny Światowej popełnionego na Polakach w Związku Sowieckim w latach 1937-1938” o operacji antypolskiej NKWD
Z udziałem autorów Mirosława Majerana i Tomasza Sommera
godz. 17.00, sala kinowa (poziom -3)

Po wydarzeniu będzie możliwość nabycia egzemplarza książki "Operacja Antypolska NKWD 1937-1938".

16 września 2017 (sobota)
godz. 16.00, sala kinowa
Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejście główne: schody od strony placu

Spotkanie odbędzie się w ramach cyklu wydarzeń upamiętniających polskie ofiary sowieckiego ludobójstwa 1937-1940.

Szczegóły:
http://bit.ly/2wUXCCd

WSTĘP WOLNY

08.09.2017 Koncert „Hope” Nahorny Trio

Koncert Nahorny Trio w Muzeum II Wojny Światowej. Fot. Mikołaj Bujak

Koncert Nahorny Trio w Muzeum II Wojny Światowej. Fot. Mikołaj Bujak

8 września w Muzeum II Wojny Światowej miało miejsce niezwykłe wydarzenie muzyczne. W ramach obchodów 78. rocznicy wybuchu II wojny światowej odbył się koncert jazzowy w wykonaniu Nahorny Trio.

Repertuar koncertu oscylował wokół utworów z płyty Hope, wydanej w 2014, która jest zbiorem patriotycznych kompozycji inspirowanych najważniejszymi wydarzeniami z historii Polski. Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej, dr Karol Nawrocki  podczas otwarcia wydarzenia, nawiązując do tytułu koncertu, podkreślił znacznie nadziei jako jednego z elementów postawy patriotycznej.

Historię można opowiadać na różne sposoby - tworząc wystawy, prowadząc działalność edukacyjną lub poprzez publikacje, ale także przez inne wydarzenia kulturalne. Dzisiejszy koncert jest dedykowany tym wszystkim, którzy w obliczu kataklizmu II wojny światowej zachowali nadzieję. Nadzieję na odbudowanie niepodległej Polski, nadzieję na wyzwolenie się z okowów nazizmu, nadzieję na otrząśnięcie się z sowieckiego komunizmu. Dzisiaj - dzięki bohaterom II wojny światowej - żyjemy w wolnej ojczyźnie. Dokładnie 7 września zakończyła się bohaterska obrona Westerplatte i jednocześnie rozpoczęła bitwa pod Wizną, nazwana Polskimi Termopilami. Po co walczyliśmy? Gdyż była nadzieja na wolność.

Na koncercie, poza autorskimi utworami Włodzimierza Nahornego, nie zabrakło również klasycznych kompozycji, m.in. utworów Chopina. Współorganizatorem koncertu było Muzeum Piaśnickie w Wejherowie, Oddział Muzeum Stutthof w Sztutowie. Dyrektor placówki, Teresa Patsidis podczas otwarcia koncertu zauważyła, że 8 września 1939 rozpoczęto sprzątanie pobojowiska na Westerplatte przez więźniów obozu Stutthof. Przypomniała też o pierwszych ofiarach II wojny światowej pojmanych w „operacji Tannenberg” i „Intelligenzaktion”, które zostały brutalnie zamordowane w piaśnickich lasach.

07.09.2017 Spotkania z grami planszowymi

Spotkania z grami planszowymi

Spotkania z grami planszowymi

19 września zapraszamy na spotkanie specjalne z grą planszową „Triumph & Tragedy. European balance of power”, jedną z najlepiej ocenianych współczesnych gier strategicznych.

Spotkania z planszowymi grami wojennymi i historycznymi, organizowane pod egidą Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku mają już blisko dwuletnią tradycję. Przybliżają historię poprzez zapoznawanie uczestników z nowoczesnymi grami planszowym, symulującymi wydarzenia militarne i polityczne z tamtego okresu.

W ramach cyklu zapraszamy na spotkanie specjalne z grą planszową „Triumph & Tragedy. European balance of power” (wyd. GMT, 2015), jedną z najlepiej ocenianych współczesnych gier strategicznych.

W końcówce lat 30-tych XX wieku geopolityczna sytuacja Polski stała się niezwykle trudna. Sąsiedztwo dwóch totalitarnych państw, intensywnie przygotowujących się do konfliktu zbrojnego, ograniczyło Warszawie pole dyplomatycznego manewru. „Triumph & Tragedy” ukazuje sytuację międzynarodową w Europie, w ostatnich latach przed wybuchem wojny. Uczestnicy spotkania wezmą udział w polityczno-militarnej rozgrywce, podczas której staną przed dylematami ówczesnych liderów politycznych. Zasady gry wytłumaczy i nad przebiegiem rozgrywek czuwać będzie edukator.

Więcej informacji: +48 58 32-37-541
Obowiązują wcześniejsze zgłoszenia pod adresem: edukacja@muzeum1939.pl
Termin i miejsce: 19 września, wtorek, godz. 17.00-23.00, klub planszówkowy KROLM (Gdańsk-Oliwa)
Liczba miejsc ograniczona!

07.09.2017 "Krwawa niedziela" w dzisiejszych "Obrazach wojny"

Odezwa dowódcy Wehrmachtu do ludności polskiej.

Odezwa dowódcy Wehrmachtu do ludności polskiej.

Zachęcamy do wysłuchania w Radiu Gdańsk. Audycja powstała we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej.

W Bydgoszczy 3 i 4 września 1939 r. rozegrały się dramatyczne wydarzenia. Niemiecka propaganda przedstawiała je jako masakrę członków mniejszości niemieckiej, zaś strona polska dowodziła, że w Bydgoszczy doszło do niemieckiej dywersji i jej stłumienia.
 
To propaganda niemiecka określiła wydarzenia w Bydgoszczy mianem „bydgoskiej krwawej niedzieli” (Bromberger Blutsonntag) wykorzystując je do wzniecenia nienawiści wobec Polaków i lansując nieprawdziwą  tezę o tysiącach przedstawidieli mniejszości niemieckiej zamordowanych przez Polaków 3 i 4 września.

Twierdzeniom niemieckiej propagandy na temat wydarzeń w Bydgoszczy przeczą meldunki polskiej armii z pierwszych dni września 1939 r. oraz liczne zeznania świadków, które potwierdzają również, że w trakcie zwalczania dywersji doszło do samosądów na ludności niemieckiej. Po zajęciu Bydgoszczy przez Wehrmacht stało się to pretkstem do brutalnej pacyfikacji miasta i masowych egzekucji Polaków.

06.09.2017 Weekend Seniora z kulturą

Weekend Seniora z kulturą 23-24.09.2017

Weekend Seniora z kulturą 23-24.09.2017

23-24 września zachęcamy wszystkich seniorów 60+ do zwiedzania Muzeum. Bilety na wystawę główną będą dla Państwa dostępne za złotówkę.

W tym roku Muzeum II Wojny Światowej dołączyło do kampanii „60+Kultura”. Wszystkich seniorów zapraszamy do odwiedzenia Muzeum w sobotę i niedzielę, 23-24 września br. Bilety do nabycia wyłącznie w kasach Muzeum.

W ramach akcji w pierwszy weekend jesieni, 23-24 września 2017 r. seniorzy w całym kraju będą mogli bezpłatnie lub za symboliczną opłatą skorzystać z oferty instytucji kulturalnych. Kampania „60+Kultura” jest skierowana do osób powyżej sześćdziesiątego roku życia. Służy zachęceniu do aktywnego uczestniczenia w życiu kulturalnym, dzięki wykorzystaniu oferty dostępnej w miejscu zamieszkania. Kampania jest realizowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

05.09.2017 Koncert „Hope” w wykonaniu Nahorny Trio

Koncert „Hope” w wykonaniu Nahorny Trio

Koncert „Hope” w wykonaniu Nahorny Trio

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, dr Karol Nawrocki i Zastępca Dyrektora Muzeum Stutthof ds. Muzeum Piaśnickiego, Teresa Patsidis zapraszają na koncert „Hope” w ramach obchodów 78. rocznicy wybuchu II wojny światowej.

8 września, o godz. 19.00 w Muzeum II Wojny Światowej odbędzie się niezwykłe wydarzenie muzyczne. Koncert „Hope” w wykonaniu Nahorny Trio, w składzie Włodzimierz Nahorny, Mariusz Bogdanowicz i Piotr Biskupski. Repertuar będzie oscylował wokół utworów z płyty Hope, wydanej w 2014 r.

Nahorny Trio stanowi wieloletni projekt muzyczny Włodzimierza Nahornego (fortepian) z Mariuszem Bogdanowiczem (kontrabas) i Piotrem Biskupskim (perkusja). Muzyka to autorskie kompozycje leadera. Posiada charakter utrzymany w kanonie tria jazzowego, nosi romantyczne i bardzo słowiańskie piętno. Znajdują się tu utwory pisane specjalnie na trio jak również instrumentalne wersje przebojów Włodzimierza Nahornego. Są to kompozycje na wskroś współczesne, czerpiące inspirację z wielu gatunków.

Włodzimierz Nahorny jest postacią nie mająca sobie równej na polskiej scenie jazzowej. Pianista, saksofonista, kompozytor i aranżer muzyki jazzowej, rozrywkowej, teatralnej i filmowej. Zdobył wiele nagród na konkursach i festiwalach w Polsce i za granicą. Jego życiorys to niemal cała historia polskiego jazzu. Od samego początku kariery wzbudza powszechne uznanie. Wybitny kompozytor, jeden z pierwszych polskich multiinstrumentalistów.

8 września 2017 (piątek)
godz. 19.00, sala konferencyjna, poziom -3
Muzeum II Wojny Światowej
pl. W. Bartoszewskiego 1
Wejscie główne: schody od strony placu

05.09.2017 Wystawa czasowa „Westerplatte w 7 odsłonach”

Zachęcamy do skorzystania z naszej oferty edukacyjnej

Zachęcamy do skorzystania z naszej oferty edukacyjnej

Od 1.09.2017 do 15.03.2018 w Muzeum II Wojny Światowej prezentujemy wystawę czasową „Westerplatte w 7 odsłonach”. Ekspozycja jest dostępna dla zwiedzających za symboliczną złotówkę (bilety do nabycia wyłącznie w kasach).

Bilet na wystawę czasową - 1 zł
Bilet na wystawę główną i wystawę czasową:
Normalny - 24 zł
Ulgowy - 17 zł

Wystawa ukazuje najciekawsze zabytki odnalezione w trakcie pierwszego etapu badań archeologicznych przeprowadzonych na obszarze Pomnika Historii Pole Bitwy na Westerplatte. Za pomocą ok. 200 eksponatów, zaprezentowano w siedmiu tematycznych odsłonach dramat siedmiodniowych walk, w trakcie których nieliczni polscy obrońcy zostali dosłownie zasypani przez Niemców tysiącami bomb i pocisków. Archeolodzy wydobyli na światło dzienne cudem ocalałe przedmioty, wiele z nich z unikalnym kontekstem, świadczące o życiu przed i po Wielkiej Bitwie.

OFERTA EDUKACYJNA DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I PRZEDSZKOLI

Tytuł zajęć: Mały Archeolog

Zapraszamy na zajęcia dotyczące archeologii, podczas których dzieci dowiedzą się jak pracują archeolodzy. Czy praca archeologa jest niebezpieczna? Po co archeologom strzałki, ołówki, łopaty, pędzle, sznurki?

W pierwszej części zajęć zobaczymy wystawę „Westerplatte w 7 odsłonach” prezentującą zabytki pierwszego etapu badań archeologicznych na Westerplatte. W drugiej części zajęć zapraszamy do strefy edukacji, gdzie będziemy pracować z użyciem kart pracy oraz stanowiska archeologicznego stworzonego z myślą o małych adeptach poszukiwań.

Pod opieką naszych edukatorów poszukamy przedmiotów nawiązujących do historii obrony Westerplatte.

Czy znajdziesz ukryte w ziemi przedmioty?

Metody pracy: karty pracy, zajęcia interaktywne, plastyczne
Adresat: dzieci przedszkolne oraz uczniowie klas 1-4 szkoły podstawowej
Maksymalna liczba uczestników: 30-35 osób
Czas trwania i miejsce zajęć: około 60-90 minut, wystawa czasowa
Terminy zajęć: wtorek i piątek, 10:00-11:30

ZAPISY DLA GRUP ZORGANIZOWANYCH
+48 58 765-18-44
edukacja@westerplatte.eu

01.09.2017 Nie da się opowiedzieć historii II wojny światowej bez Westerplatte

Orzeł czapkowy wz. 1919.

Orzeł czapkowy wz. 1919. Jeden z eksponatów na wystawie "Westerplatte w 7 odsłonach". Fot. Mikołaj Bujak

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej, dr Karol Nawrocki wraz z pracownikami uczestniczył w oficjalnych obchodach 78. rocznicy wybuchu II wojny światowej pod pomnikiem Obrońców Wybrzeża na Westerplatte. W uroczystości wzięli udział, m.in. Premier Beata Szydło, Minister Obrony Narodowej, Antoni Macierewicz; Szef MSZ Witold Waszczykowski; Szef MSWiA, Mariusz Błaszczak; Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Elżbieta Rafalska oraz Marszałek Senatu, Stanisław Karczewski.

Modlitwę za poległych odmówi Arcybiskup Metropolita, Sławoj Leszek Głódź. Głos zabrał także prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz. Następnie odbył się Apel Pamięci, po którym została oddana salwa honorowa.

- To tu, w Gdańsku, na Westerplatte, 78 lat temu miała miejsce pierwsza bitwa II wojny światowej. To tu rozpoczął się rozpętany przez hitlerowskie Niemcy koszmar, który na całym świecie pochłonął kilkadziesiąt milionów istnień ludzkich, a Polska na sześć lat trafiła pod okrutną, niemiecką okupację - powiedziała Premier Beata Szydło.

- Jesteśmy tu dziś po to, by oddać hołd polskim żołnierzom. Czynimy tak od lat, by upamiętnić ich heroizm oraz uczcić pamięć ofiar tej największej w historii wojny. Cześć i chwała wszystkim polskim żołnierzom walczącym o wolność i niepodległość naszej ojczyzny. Cześć i chwała bohaterom kampanii wrześniowej. Cześć i chwała żołnierzom Westerplatte - podkreśliła Premier RP.

W tym szczególnym dniu w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, otwarto wystawę czasową „Westerplatte w 7 odsłonach”, prezentującą  zabytki pierwszego etapu badań archeologicznych na Westerplatte. Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej, dr Karol Nawrocki dokonał otwarcia ekspozycji.

- Każde wydarzenie historyczne, każdy konflikt zbrojny ma swój symboliczny początek i symboliczny koniec. 1 września 1939 r. Niemcy rozpoczęli zaprogramowaną już w XIX wieku akcję antypolonizmu nie tylko militarnego, ale także cywilnego - powiedział Dyrektor Muzeum.

- Jeśli chodzi o naszą świadomość, o pielęgnowanie naszej pamięci, to nie ma czasu na podziały, nie ma czasu na zbędne dyskusje i konflikty, bowiem łączy nas wspólny kod kulturowy, a bardzo ważną częścią tego kulturowego kodu jest wszystko, co zamyka się w słowie "Westerplatte" - dodał dr Karol Nawrocki.

W inauguracji wystawy wzięli udział, m. in. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Minster Jarosław Sellin; Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa, Minister Kazimierz Smoliński oraz Wicewojewoda Pomorski, Mariusz Łuczyk. Wśród zaproszonych gości znalazły się rodziny żołnierzy stanowiących załogę Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Głos w ich imieniu zabrał p. Zbigniew Bartocha [syn strz. Stanisława Bartochy]. Byli oni uczestnikami cyklicznych spotkań Rodzin Westerplatczyków organizowanych przez Klub Szkół Westerplatte przy pomocy MIIWŚ.
 
- Wydawałoby się, że o Westerplatte opowiedziano już wszystko, okazuje się, że jeszcze o Westerplatte można opowiedzieć nowe rzeczy, odkryć nowe rzeczy i dzisiaj ta wystawa, jak sądzę, to udowodni - powiedział Wiceminister Kultury, Jarosław Sellin. Podkreślił, że kontynuacja tych badań jest koniecznym elementem służącym do opracowania szczegółowego projektu rekonstrukcji Pomnika Historii Pole Bitwy na Westerplatte.

Pierwsze zwiedzanie wystawy „Westerplatte w 7 odsłonach” zainicjował Kierownik Oddziału Muzeum Westerplatte i Wojny 1939, Mariusz Wójtowicz-Podhorski

Jednym z elementów wydarzenia, było podpisanie porozumienia o współpracy między MIIWŚ, a Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie. Strony zadeklarowały współpracę w zakresie merytorycznym i promocyjnym. Porozumienie zostało podpisane przez dr Karola Nawrockiego, Dyrektora II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Jacka Pawłowicza, Dyrektora Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie.

- Historia bohaterów zaczęła się na gdańskim Westerplatte i Poczcie Polskiej w Gdańsku. Ta walka kończyła się niestety bardzo często w areszcie śledczym na Mokotowie - powiedział Dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych.

Po uroczystości Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej, dr Karol Nawrocki złożył kwiaty pod tablicą upamiętniającą pierwszą ofiarę II wojny światowej, harcmistrza Jana Ożdżyńskiego. Uczcił również pamięć Poległych Pocztowców, składając wieniec pod pomnikiem Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.

01.09.2017 Pierwsza bitwa powietrzno-morska w dziejach zmagań na morzu podczas II wojny światowej.

Zdjęcie mata Władysława Posłusznego wraz z dedykacją. Mat Posłuszny we wrześniu 1939 r. wchodził w skład załogi ORP „Wicher”.

Zdjęcie mata Władysława Posłusznego wraz z dedykacją. Mat Posłuszny we wrześniu 1939 r. wchodził w skład załogi ORP „Wicher”. Ze zbiorów MIIWŚ.

Dnia 1 września 1939 r. około godziny 17.30, na Zatoce Gdańskiej w odległości 4 mil morskich od Helu, doszło do pierwszej bitwy powietrzno-morskiej w dziejach zmagań na morzu podczas II wojny światowej.

Podczas tego starcia zespół polskich okrętów, składający się z niszczyciela ORP „Wicher”, stawiacza min ORP „Gryf”, kanonierek OORP: „Komendant Piłsudski” i „Generał Haller”, a także trałowców OORP: „Czajka”, „Czapla”, „Jaskółka”, „Mewa”, „Rybitwa” i „Żuraw”, został zaatakowany przez ponad 30 niemieckich bombowców nurkujących. Głównym celem nalotu był największy okręt polskiej floty, stawiacz min ORP „Gryf”, pod którego pokładem znajdowało się 290 min morskich.

Polskie jednostki postawiły skuteczną przeciwlotniczą zaporę ogniową, uszkadzając kilka niemieckich maszyn i prawdopodobnie zestrzeliwując dwie z nich. Żaden polski okręt nie został zatopiony, chociaż zarówno ORP „Gryf”, jak i trałowce odniosły uszkodzenia.

Poważne były także straty wśród załóg naszych okrętów. Na stawiaczu min zginęło pięciu marynarzy, w tym jego dowódca kmdr ppor. Stefan Kwiatkowski, a szesnaście osób zostało rannych. Natomiast spośród liczącej 30 ludzi załogi trałowca ORP „Mewa”, śmierć poniosło przynajmniej pięciu marynarzy, a kilkunastu odniosło rany. Zginęli lub zostali ranni wszyscy oficerowie służący na jego pokładzie. Ranny dowódca okrętu, kpt. Wacław Lipkowski, dowodził nim podczas bitwy leżąc na pokładzie.

Po zakończeniu starcia uszkodzony ORP „Gryf” udał się, w celu dokonania niezbędnych napraw, do portu wojennego na Helu, trałowce i kanonierki do portu w Jastarni, zaś ORP „Wicher” skierował się na pozycję w rejonie Piławy.    

01.09.2017 78 lat temu Niemcy napadły na Polskę. Ostrzał Westerplatte został poprzedzony atakiem na Wieluń

Otwarcie ognia na Westerplatte z pokładu pancernika Schleswig Holstein

Otwarcie ognia na Westerplatte z pokładu pancernika Schleswig Holstein

1 września 1939 r. III Rzesza bez wypowiedzenia wojny zaatakowała Polskę. Wehrmacht prowadził działania zbrojne przeciwko Rzeczpospolitej z lądu, wody i powietrza. Samoloty Luftwaffe od pierwszych minut inwazji atakowały nie tylko obiekty o znaczeniu militarnym, ale równie często zrzucały bomby i ostrzeliwały budynki cywilne, nie oszczędzając nawet szpitali.

Symbolem niemieckiej bezwzględności skierowanej przeciwko ludności cywilnej stał się atak na Wieluń, jedno z pogranicznych miasteczek, nie posiadające żadnego znaczenia przemysłowego i militarnego. Niemieckie bombowce uderzyły na nie 1 września o godz. 4.40, tj. na kilka minut przed otwarciem ognia na Westerplatte z pokładu pancernika Schleswig Holstein. W ciągu 10 godzinnego nalotu zginęło ok. 1200 osób, a zabudowa bezbronnego miasta została zniszczona w ponad 70 procentach.

Lotniczy atak na Wieluń może służyć za symbol początku okupacji niemieckiej w Polsce, nie tylko z racji uderzenia  wyprzedzającego ostrzał Westerplatte, ale przede wszystkim z powodu pierwszego przykładu w II wojnie światowej bezlitosnego mordowania ludności cywilnej, zgodnie z wytycznymi Hitlera: „Naszym podstawowym celem jest nie tylko zajęcie kraju (…) ale unicestwienie każdej żywej istoty! Ta wojna ma być wojną zagłady!”.