Wersje językowe: PL EN

31.01.2017 Ponowne sądowe wstrzymanie połączenia Muzeów

W dniu 30 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administarcyjny ponownie rozpatrzył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego połączenia muzeów.

Poniżej treść komunikatu ze strony sądu.

Komunikat w sprawie sygn. akt  VII SA/Wa 2411/16  ze  skarg  na zarządzenie  Ministra  Kultury i Dziedzictwa Narodowego o połączeniu państwowych instytucji kultury – Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 oraz utworzenia państwowej instytucji kultury – Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał ponownie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia złożony przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Postanowieniem z 30 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2411/16 Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie połączenia państwowych instytucji kultury Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 oraz utworzenia państwowej instytucji kultury – Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy.

Rozstrzygnięcie to jest nieprawomocne. Od wydanego postanowienia strony postępowania mogą złożyć zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem.

Odnosząc się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r. (II OZ 1432/16) Sąd zwrócił uwagę, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 6 września 2016 r., postanowieniem z 16 listopada 2016 r., dokonał oceny dopuszczalności drogi sądowej, uznając własną kognicję. Rozważania w tym względzie nie znalazły odzwierciedlenia w uzasadnieniu tego postanowienia, bowiem dopuszczalność drogi sądowej nie została zakwestionowana w odpowiedzi na skargę organu.

Zdaniem Sądu, zaskarżone zarządzenie jest aktem indywidualnym, konkretnym oraz zewnętrznym, co z kolei przesądza, iż mieści się ono w kategorii aktów kontrolowanych przez sądy administracyjne na podstawie 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.

Odnosząc się do kwestii oceny, czy Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku posiada legitymację do zaskarżenia zarządzenia we własnym imieniu, Sąd zauważył, iż na tym etapie postępowania jest to niemożliwe, bowiem brak legitymacji skargowej jako przesłanka materialnoprawna podlega ocenie przy wyrokowaniu.

Uzasadniając powody uwzględnienia wniosków o wstrzymanie wykonania zarządzenia Sąd wskazał, że skarżący uprawdopodobnili zaistnienie trudnych do odwrócenia skutków wydanego zarządzenia. Zwrócił uwagę, że pomimo iż w wyniku połączenia instytucji kultury pracownicy łączonych instytucji stają się pracownikami Muzeum i zachowują uprawnienia wynikające ze stosunku pracy na podstawie art. 231ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.), to jednak dokonane zmiany organizacyjne (w tym zmiany w stosunkach pracy) przesądzają o konieczności wstrzymania zaskarżonego zarządzenia.

Sąd wziął również pod uwagę stanowisko uczestnika postępowania, z którego wynika, że rozważa możliwość odwołania umowy darowizny, mocą której Gmina Miasta Gdańska darowała Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku nieruchomości przeznaczone na cel publiczny w postaci „budowy i prowadzenia Muzeum II Wojny Światowej – miejsca pamięci o tragizmie wojny i jej ofiarach”, na co wskazywał również Rzecznik Praw Obywatelskich.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności uprawdopodabniają zaistnienie trudnych do odwrócenia skutków zarządzenia, co jest wystarczającą przesłanką wstrzymania jego wykonania na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.

http://bip.warszawa.wsa.gov.pl/349/490/komunikat-w-sprawie-wstrzymania-wykonania-zarzadzenia-dotyczacego-polaczenia-muzeow.html

28.01.2017 Dni otwarte Muzeum II Wojny Światowej

Zwiedzanie wystawy głównej przez uczestników dni otwartych. Fot. Roman Jocher

Zwiedzanie wystawy głównej przez uczestników dni otwartych. Fot. Roman Jocher

28-29 stycznia 2017 r. Muzeum zorganizowało Dni Otwarte i umożliwiło zobaczenie wystawy oraz wnętrz budynku szerokiej publiczności z Trójmiasta i innych miast Polski. W ciągu dwóch dni wystawę główną zobaczyło 3,5 tys osób.

Zdjęcia z wydarzenia do obejrzenia w galerii fotografii.

Zwiedzający oprócz wystawy głównej zobaczyli również wystawę „Podróż w czasie” przeznaczoną dla dzieci poniżej 12 roku życia, składającą się z trzech osobnych pokoi, będących rekonstrukcjami mieszkania warszawskiej rodziny w trzech różnych okresach wojny oraz obejrzeli filmy z działalności i budowy Muzeum prezentowane w sali kinowej.

27.01.2017 Nieprawdziwe zarzuty wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego Jarosława Sellina i Wiadomości TVP

Budynek Muzeum II Wojny Światowej. Fot. Paweł Kwiatkowski

Budynek Muzeum II Wojny Światowej. Fot. Paweł Kwiatkowski

26 stycznia 2017 r. wiceminister Jarosław Sellin, występując w Sejmie, sformułował wobec Muzeum II Wojny Światowej zarzut wybudowania 3 apartamentów i 5 pokoi hotelowych. Wypowiedź wiceministra została przedstawiona tego samego dnia w Wiadomościach TVP.

Informuję, że aneks  hotelowy był od początku częścią projektu budynku Muzeum II Wojny Światowej.  Było to wiadome  Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego i w pełni przez nie akceptowane.  Część hotelowa od początku była zaprojektowana z myślą o wprowadzeniu jej na rynek wynajmu, co ma przynosić Muzeum dodatkowe dochody, które będą przeznaczone na utrzymanie budynku. Wynajęte zostaną także inne przestrzenie komercyjne znajdujące się w budynku Muzeum: restauracja, bar  i sklep. Planujemy także wynajmowanie sali konferencyjnej i sali kinowej, znajdującej się w budynku Muzeum. Takie działania są w pełni racjonalne, korzystne dla Muzeum, skarbu państwa i samego Ministerstwa Kultury Dziedzictwa Narodowego, którego budżet zostanie w ten sposób odciążony z części kosztów związanych z utrzymaniem budynku Muzeum II Wojny Światowej. Plany te od początku były znane Ministerstwu i akceptowane przez nie.

Nieprawdziwa jest informacja podana przez wiceministra Sellina jakoby wyposażenie części hotelowej Muzeum kosztowało 14 milionów złotych. Taka kwota został przeznaczona na wykończenie wnętrz i wyposażenie całego budynku Muzeum II Wojny Światowej o powierzchni użytkowej 26 tysięcy metrów kwadratowych. Kwota ta (a nawet wyższa) była od początku przewidziana w Wieloletnim Programie Rządowym budowy Muzeum II Wojny Światowej. Był to fakt znany wiceministrowi Sellinowi.  Informację tę przekazałem  w mojej wypowiedzi dla TVP, ale nie znalazła się ona w wyemitowanym materiale.

Kwoty na wykończenie i wyposażenie wnętrz są w przypadku Muzeum II Wojny Światowej  porównywalne z analogicznymi wydatkami ponoszonymi przy budowie innych muzeów w Polsce. Aneks hotelowy Muzeum II Wojny Światowy został wyposażony w standardowe meble i sprzęt, konieczne dla wprowadzenia tych pomieszczeń na rynek wynajmu w Gdańsku, co nastąpi w momencie otwarcia Muzeum. Odbyło to się zgodnie z przepisami, w tym prawem zamówień publicznych.            

Zasmucające jest świadome formułowanie  przez wysokiego urzędnika państwowego nieprawdziwych zarzutów w celu zdyskredytowania Muzeum II Wojny Światowej.

Jednocześnie dziękuję wiceministrowi Sellinowi i Wiadomościom TVP za akcję promującą część hotelową Muzeum II Wojny Światowej. Mamy nadzieję, że przyczyni się do sukcesu komercyjnego planowanego przedsięwzięcia, zwiększy zainteresowanie wynajmem oferowanych apartamentów i pokoi hotelowych i tym samym znacząco wspomoże budżet Muzeum II Wojny Światowej,  przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowej ustalony w 2017 r. na tak rażąco niskim poziomie, że stawia to pod znakiem zapytania możliwości normalnego funkcjonowania naszej placówki.

 

Prof. dr  hab. Paweł Machcewicz

Dyrektor Muzeum II Wojny Światowej

 Gdańsk, 27 stycznia 2017 

24.01.2017 24.01.2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie uchylające postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku informuje, że 24.01.2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie uchylające postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16.11.2016 r. wstrzymujące wykonanie zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2016 r.  w sprawie połączenia państwowych instytucji kultury Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku i Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 oraz utworzenia państwowej instytucji kultury - Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Link do komunikatu NSA: http://www.nsa.gov.pl/komunikaty/postanowienie-nsa-w-sprawie-wstrzymania-wykonania-zarzadzenia-ministra-kultury-dotyczacego-polaczenia-muzeum-ii-wojny-swiatowej-w-gdansku-i-muzeum-westerplatte-i-wojny-1939,news,4,388.php

W treści uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny, nie ustosunkował się merytorycznie do kwestii zasadności wstrzymania wykonalności zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a wskazał na uchybienia formalne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku w pierwszej instancji.

Powyższe oznacza zatem, że zarządzenie o którym mowa na wstępie pozostaje w mocy.

Jak wskazał dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny „należy zaznaczyć, że na obecnym etapie postępowania sądy administracyjne obu instancji zajmowały się wyłącznie kwestią wstrzymania wykonania zarządzenia Ministra, a nie skargami na ten akt”, co oznacza, że kwestia legalności wydania przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na tym etapie nie była przez NSA rozpatrywana.

23.01.2017 Dyskusja po prezentacji wystawy głównej z udziałem Muzealników

Uczestnicy debaty. Fot. Roman Jocher

Uczestnicy debaty. Fot. Roman Jocher

Po obejrzeniu wystawy głównej przez gości odbyły się dwa panele dyskusyjne. W pierwszym głos zabrali muzealnicy z Polski i zagranicy:

prof. Barbara Kirshenblatt (POLIN) – prowadzenie
Sara J. Bloomfield (Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie)
prof. Julija Kantor (Ermitaż)
prof. Machcewicz (Muzeum II Wojny Światowej)
prof. Stefan Troebst (Uniwersytet w Lipsku)

Prof. Kirshenblatt-Gimblett, która była m.in. dyrektorem programowym wystawy stałej Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN podkreśliła, że wystawa Muzeum II Wojny Światowej jest wyjątkowa m.in. dlatego, że "prezentuje historię II wojny światowej opowiedzianą w Polsce i Polska jest w centrum uwagi tej historii", ale mimo to narracja prezentowana w placówce "jest historią ponadnarodową".

"Właśnie perspektywa międzynarodowa decyduje o tym, że jest to niesamowita szansa podejścia do tej wojny i mówienia o niej jako o wojnie światowej" – zaznaczyła Kirshenblatt-Gimblett.

Wg niej szczególną cechą wystawy jest, że czci ona heroizm i poświęcenie a jednocześnie nie gloryfikuje wojny. "To samo w sobie jest wyjątkowe" – powiedziała, wyjaśniając, że muzea poświęcone światowym konfliktom najczęściej traktują o ich historii wojskowej, w pewnym sensie oddając chwałę i gloryfikując je.

Dyrektor muzeum, prof. Paweł Machcewicz, zaznaczył, że muzeum ma przedstawiać możliwie pełen obraz II wojny światowej ze szczególnym uwzględnieniem polskich doświadczeń. "Jeśli polska historia ma być zrozumiana na świecie, powinniśmy ją wpisać w szerszy pejzaż europejski" – mówił.

"Staraliśmy się przeplatać opowieść o polskich sprawach z opowieścią o innych krajach" – powiedział Machcewicz dodając, że przykładem może być tutaj prezentacja ruchów oporu w czasie II wojny światowej.

Twórcy wystawy od początku kładli wyjątkowy nacisk na doświadczenia ludności cywilnej. "Jest wiele muzeów militarnych, nie chcemy z nimi rywalizować. Staraliśmy się zgromadzić ciekawą kolekcję eksponatów militarnych, ale one nie opowiedzą tego, co najważniejsze – że w tej wojnie główną ofiarą była ludność cywilna i to wyróżnia tą wojnę od wszystkich wcześniejszych" – powiedział Machcewicz.

Reprezentująca petersburski Ermitaż prof. Julia Kantor oceniła, że na wystawie udało się zachować doskonały bilans w obecności eksponatów i multimediów. "Fantastycznie została zrobiona sala katyńska. Jest to przepiękna ekspozycja. Jest bardzo dokładna, bardzo ostra i bardzo obiektywna" – powiedziała Kantor.

Niemiecki historyk Stefan Troebst wyjaśnił, że niemieckie muzea prezentują zupełnie inne niż MIIWŚ podejście do wystaw prezentujących ten światowy konflikt. "Niemieckie muzea są absolutnie pozbawione emocji, nawet, gdy pokazują takie tematy, jak holokaust, terror okupacyjny, masowe rozstrzelania i inne straszliwe wydarzenia" – powiedział Troebst wyjaśniając, że niemieckie wystawy najczęściej ograniczają się do prezentacji dokumentów, czarno-białych zdjęć itp.

"Dla niemieckich gości, a mam nadzieję, że będzie ich dużo, (…) to gdańskie muzeum wypełni bardzo dużą białą plamę w niemieckim postrzeganiu II wojny światowej" - powiedział Troebst wyjaśniając, że Niemcy mają świadomość, że wojna rozpoczęła się w 1939 r., ale tylko nieliczni wiedzą, co działo się pomiędzy rokiem 1939, a czerwcem 1941 r.

23.01.2017 Prezentacja wystawy głównej Muzeum

Zwiedzanie wystawy głównej. Fot. Roman Jocher

Zwiedzanie wystawy głównej. Fot. Roman Jocher

23 stycznia 2017 r. wystawę główną Muzeum II Wojny Światowej obejrzeli pierwsi zwiedzający, którzy współtworzyli tą instytucję: architekci, designerzy, muzealnicy, historycy, darczyńcy i przedstawiciele środowisk kombatanckich oraz dziennikarze – łącznie czterysta osób.

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji w galerii fotografii.

Dyrektor placówki prof. Paweł Machcewicz podczas powitania gości podsumował ostatnie osiem lat prac nad wystawą główną oraz budowy gmachu Muzeum. Podziękował osobom, instytucjom firmom i za udzielone wsparcie oraz wkład w tworzenie instytucji. Mówił również o misji muzeum oraz przekazie wystawy głównej:

 - Nasza wystawa chce pokazać w miarę pełny obraz II wojny światowej jako konfliktu politycznego, ideologicznego, militarnego ale także (…) chcemy wpisać doświadczenie historyczne Polski i naszej części Europy w kontekst europejski i światowy. Chcemy wprowadzić nasze doświadczenie historyczne do dominujących narracji o II wojnie światowej, ale także szerzej – do historii XX wieku.

 Zwrócił uwagę, że głównym przesłaniem wystawy jest pokazanie tego konfliktu z perspektywy zwykłych obywateli:

- Opowiadamy oczywiście o kampaniach wojennych, o życiu żołnierzy, zgromadziliśmy wiele unikalnego sprzętu wojskowego, ale przede wszystkim chcemy pokazać perspektywę ludności cywilnej, bo w odróżnieniu od wszystkich innych konfliktów, ofiarami tej wojny byli przede wszystkim zwykli ludzie, kobiety i dzieci. My chcemy przywrócić ich w samo centrum naszej uwagi.

Środkami do uzyskania tego celu stały się unikatowe eksponaty i historie im towarzyszące oraz relacje świadków wojny.

- Położyliśmy nacisk nie na multimedia, ale na autentyczne przedmioty – dodał Machcewicz – Mamy kolekcję pamiątek, przedmiotów i zawdzięczamy je indywidualnym darczyńcom. Bez darczyńców to muzeum by nie powstało.

Głos zabrali również zastępca Dyrektora Muzeum, dr hab. Piotr Majewski, który koordynował prace nad powstawaniem Muzeum.

 - Licząca 5 tys. metrów kwadratowych ekspozycja składa się z 400 gablot, w których jest ponad 2,5 tys. eksponatów oraz 250 stanowisk multimedialnych, na których pokazywanych jest około 1 tys. stron tekstu i 4 godziny materiałów filmowych.

 Odnośnie ukończonego gmachu Muzeum wypowiedział się dr Janusz Marszalec, zastępca dyrektora:

- "Gdańsk ma nową katedrę" - trzy razy usłyszałem to zapewnienie. To kapitalna ocena. Oczywiście to nie będzie miejsce kultu; miejsce, w którym chcemy podawać jedną objawioną prawdę. To ma być miejsce refleksji, w którym mieszkańcy Gdańska, Polski i świata będą przeżywali ten wielki dramat wojenny".

Następnie goście udali się na wystawę główną, gdzie samodzielnie mogli ją zwiedzić. W poszczególnych salach wystawy pracownicy Muzeum udzielali informacji oraz wyjaśnień odnośnie prezentowanej tematyki i eksponatów.